SITE OF SRI AUROBINDO & THE MOTHER
      
Home Page |Rig Veda

Rig Veda

Text & Audio

MAṆḌALA 1

Sūkta 52

 

1. Info

To:    indra
From:   savya āṅgirasa
Metres:   jagatī (1-12, 14); triṣṭubh (13, 15)
 

 

2. Audio

 

▪   by South Indian brahmins

 

▪   by Sri Shyama Sundara Sharma and Sri Satya Krishna Bhatta. Recorded by © 2012 Sriranga Digital Software Technologies Pvt. Ltd.

 
 

 

3. Preferences

 
 

Show these variants of riks numbering:

 
   

Mandala. Sukta. Rik

 
   

Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik

 
   

Mandala. Anuvaka. Rik

 
 

Show these variants of vedic text:

 
   

Samhita

 

Devanagari

 

Accent

 
   

Samhita

 

Devanagari

 

Without accent

 
   

Samhita

 

Transliteration

 

Accent

 
   

Samhita

 

Transliteration

 

Without accent

 
   

Padapatha

 

Devanagari

 

Accent

 
   

Padapatha

 

Devanagari

 

Without accent

 
   

Padapatha

 

Transliteration

 

Accent

 
   

Padapatha

 

Transliteration

 

Without accent

 
 

Show interlinear translation

 
   

Show interlinear translation made in Sri Aurobindo’s light [?]

 
 

 

3. Text

01.052.01   (Mandala. Sukta. Rik)

1.4.12.01    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

1.10.016   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

त्यं सु मे॒षं म॑हया स्व॒र्विदं॑ श॒तं यस्य॑ सु॒भ्वः॑ सा॒कमीर॑ते ।

अत्यं॒ न वाजं॑ हवन॒स्यदं॒ रथ॒मेंद्रं॑ ववृत्या॒मव॑से सुवृ॒क्तिभिः॑ ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

त्यं सु मेषं महया स्वर्विदं शतं यस्य सुभ्वः साकमीरते ।

अत्यं न वाजं हवनस्यदं रथमेंद्रं ववृत्यामवसे सुवृक्तिभिः ॥

Samhita transliteration accented

tyám sú meṣám mahayā svarvídam śatám yásya subhváḥ sākámī́rate ǀ

átyam ná vā́jam havanasyádam ráthaméndram vavṛtyāmávase suvṛktíbhiḥ ǁ

Samhita transliteration nonaccented

tyam su meṣam mahayā svarvidam śatam yasya subhvaḥ sākamīrate ǀ

atyam na vājam havanasyadam rathamendram vavṛtyāmavase suvṛktibhiḥ ǁ

Padapatha Devanagari Accented

त्यम् । सु । मे॒षम् । म॒ह॒य॒ । स्वः॒ऽविद॑म् । श॒तम् । यस्य॑ । सु॒ऽभ्वः॑ । सा॒कम् । ईर॑ते ।

अत्य॑म् । न । वाज॑म् । ह॒व॒न॒ऽस्यद॑म् । रथ॑म् । आ । इन्द्र॑म् । व॒वृ॒त्या॒म् । अव॑से । सु॒वृ॒क्तिऽभिः॑ ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

त्यम् । सु । मेषम् । महय । स्वःऽविदम् । शतम् । यस्य । सुऽभ्वः । साकम् । ईरते ।

अत्यम् । न । वाजम् । हवनऽस्यदम् । रथम् । आ । इन्द्रम् । ववृत्याम् । अवसे । सुवृक्तिऽभिः ॥

Padapatha transliteration accented

tyám ǀ sú ǀ meṣám ǀ mahaya ǀ svaḥ-vídam ǀ śatám ǀ yásya ǀ su-bhváḥ ǀ sākám ǀ ī́rate ǀ

átyam ǀ ná ǀ vā́jam ǀ havana-syádam ǀ rátham ǀ ā́ ǀ índram ǀ vavṛtyām ǀ ávase ǀ suvṛktí-bhiḥ ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

tyam ǀ su ǀ meṣam ǀ mahaya ǀ svaḥ-vidam ǀ śatam ǀ yasya ǀ su-bhvaḥ ǀ sākam ǀ īrate ǀ

atyam ǀ na ǀ vājam ǀ havana-syadam ǀ ratham ǀ ā ǀ indram ǀ vavṛtyām ǀ avase ǀ suvṛkti-bhiḥ ǁ

interlinear translation

Altogether [2] do greaten [4] that [1] Ram [3], discoverer of Svar (supramental world of the Sun) [5]; his [7] hundred {streams} [6] perfect in birth [8] move [10] together [9]. { I } would like to turn [18] by perfectly cleaned {cuttings of speech}1 [20] Indra [17], like [12] galloper [11] of plenitude [13], swiftly arriving [14] chariot [15], for guarding [19].

1 suvṛkti, in his late translations Sri Aurobindo used meaning of “perfect purification”. In his note to 6.10.1 he wrote: “The word Suvrikti corresponds to the Katharsis of the Greek mystics — the clearance, riddance or rejection of all perilous and impure stuff from the consciousness.” (CWSA.– Vol. 16.– 2013, p. 71.). Sometimes however his earlier interpretation (clear cuttings of speech – i.e. perfectly cleaned and laconic rik) is absolutely relevant as it is here and, for example, in 1.61.2, 1.61.3, 1.61.4, 1.61.16, 1.62.1, 1.64.1, 1.153.2, 1.168.1, 1.184.5, 1.186.9 etc.

01.052.02   (Mandala. Sukta. Rik)

1.4.12.02    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

1.10.017   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

स पर्व॑तो॒ न ध॒रुणे॒ष्वच्यु॑तः स॒हस्र॑मूति॒स्तवि॑षीषु वावृधे ।

इंद्रो॒ यद्वृ॒त्रमव॑धीन्नदी॒वृत॑मु॒ब्जन्नर्णां॑सि॒ जर्हृ॑षाणो॒ अंध॑सा ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

स पर्वतो न धरुणेष्वच्युतः सहस्रमूतिस्तविषीषु वावृधे ।

इंद्रो यद्वृत्रमवधीन्नदीवृतमुब्जन्नर्णांसि जर्हृषाणो अंधसा ॥

Samhita transliteration accented

sá párvato ná dharúṇeṣvácyutaḥ sahásramūtistáviṣīṣu vāvṛdhe ǀ

índro yádvṛtrámávadhīnnadīvṛ́tamubjánnárṇāṃsi járhṛṣāṇo ándhasā ǁ

Samhita transliteration nonaccented

sa parvato na dharuṇeṣvacyutaḥ sahasramūtistaviṣīṣu vāvṛdhe ǀ

indro yadvṛtramavadhīnnadīvṛtamubjannarṇāṃsi jarhṛṣāṇo andhasā ǁ

Padapatha Devanagari Accented

सः । पर्व॑तः । न । ध॒रुणे॑षु । अच्यु॑तः । स॒हस्र॑म्ऽऊतिः । तवि॑षीषु । व॒वृ॒धे॒ ।

इन्द्रः॑ । यत् । वृ॒त्रम् । अव॑धीत् । न॒दी॒ऽवृत॑म् । उ॒ब्जन् । अर्णां॑सि । जर्हृ॑षाणः । अन्ध॑सा ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

सः । पर्वतः । न । धरुणेषु । अच्युतः । सहस्रम्ऽऊतिः । तविषीषु । ववृधे ।

इन्द्रः । यत् । वृत्रम् । अवधीत् । नदीऽवृतम् । उब्जन् । अर्णांसि । जर्हृषाणः । अन्धसा ॥

Padapatha transliteration accented

sáḥ ǀ párvataḥ ǀ ná ǀ dharúṇeṣu ǀ ácyutaḥ ǀ sahásram-ūtiḥ ǀ táviṣīṣu ǀ vavṛdhe ǀ

índraḥ ǀ yát ǀ vṛtrám ǀ ávadhīt ǀ nadī-vṛ́tam ǀ ubján ǀ árṇāṃsi ǀ járhṛṣāṇaḥ ǀ ándhasā ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

saḥ ǀ parvataḥ ǀ na ǀ dharuṇeṣu ǀ acyutaḥ ǀ sahasram-ūtiḥ ǀ taviṣīṣu ǀ vavṛdhe ǀ

indraḥ ǀ yat ǀ vṛtram ǀ avadhīt ǀ nadī-vṛtam ǀ ubjan ǀ arṇāṃsi ǀ jarhṛṣāṇaḥ ǀ andhasā ǁ

interlinear translation

He {is} [1] like [3] a mountain [2] unfallen [5] in upholdings [4] thousandfold protecting [6]. In energies [7] Indra [9] increased [8], when [10] {he} killed [12] stream-obstructing [13] Vritra [11] subduing [14] the streams [15], rejoicing [16] soma juice [17].

01.052.03   (Mandala. Sukta. Rik)

1.4.12.03    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

1.10.018   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

स हि द्व॒रो द्व॒रिषु॑ व॒व्र ऊध॑नि चं॒द्रबु॑ध्नो॒ मद॑वृद्धो मनी॒षिभिः॑ ।

इंद्रं॒ तम॑ह्वे स्वप॒स्यया॑ धि॒या मंहि॑ष्ठरातिं॒ स हि पप्रि॒रंध॑सः ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

स हि द्वरो द्वरिषु वव्र ऊधनि चंद्रबुध्नो मदवृद्धो मनीषिभिः ।

इंद्रं तमह्वे स्वपस्यया धिया मंहिष्ठरातिं स हि पप्रिरंधसः ॥

Samhita transliteration accented

sá hí dvaró dvaríṣu vavrá ū́dhani candrábudhno mádavṛddho manīṣíbhiḥ ǀ

índram támahve svapasyáyā dhiyā́ máṃhiṣṭharātim sá hí páprirándhasaḥ ǁ

Samhita transliteration nonaccented

sa hi dvaro dvariṣu vavra ūdhani candrabudhno madavṛddho manīṣibhiḥ ǀ

indram tamahve svapasyayā dhiyā maṃhiṣṭharātim sa hi paprirandhasaḥ ǁ

Padapatha Devanagari Accented

सः । हि । द्व॒रः । द्व॒रिषु॑ । व॒व्रः । ऊध॑नि । च॒न्द्रऽबु॑ध्नः । मद॑ऽवृद्धः । म॒नी॒षिऽभिः॑ ।

इन्द्र॑म् । तम् । अ॒ह्वे॒ । सु॒ऽअ॒प॒स्यया॑ । धि॒या । मंहि॑ष्ठऽरातिम् । सः । हि । पप्रिः॑ । अन्ध॑सः ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

सः । हि । द्वरः । द्वरिषु । वव्रः । ऊधनि । चन्द्रऽबुध्नः । मदऽवृद्धः । मनीषिऽभिः ।

इन्द्रम् । तम् । अह्वे । सुऽअपस्यया । धिया । मंहिष्ठऽरातिम् । सः । हि । पप्रिः । अन्धसः ॥

Padapatha transliteration accented

sáḥ ǀ hí ǀ dvaráḥ ǀ dvaríṣu ǀ vavráḥ ǀ ū́dhani ǀ candrá-budhnaḥ ǀ máda-vṛddhaḥ ǀ manīṣí-bhiḥ ǀ

índram ǀ tám ǀ ahve ǀ su-apasyáyā ǀ dhiyā́ ǀ máṃhiṣṭha-rātim ǀ sáḥ ǀ hí ǀ pápriḥ ǀ ándhasaḥ ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

saḥ ǀ hi ǀ dvaraḥ ǀ dvariṣu ǀ vavraḥ ǀ ūdhani ǀ candra-budhnaḥ ǀ mada-vṛddhaḥ ǀ manīṣi-bhiḥ ǀ

indram ǀ tam ǀ ahve ǀ su-apasyayā ǀ dhiyā ǀ maṃhiṣṭha-rātim ǀ saḥ ǀ hi ǀ papriḥ ǀ andhasaḥ ǁ

interlinear translation

For [2] he [1] {is} the door [3] in the doors [4], hole [5] in udder [6], having bright foundation <supramental> [7], increased in intoxication [8] with thinkers [9]. That [11] Indra [10] { I } have called [12] by perfect work [13], by thought [14], him with most abundant gifts [15], for [17] he [16] {is} the giving [18] {because of} soma juice [19].

01.052.04   (Mandala. Sukta. Rik)

1.4.12.04    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

1.10.019   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

आ यं पृ॒णंति॑ दि॒वि सद्म॑बर्हिषः समु॒द्रं न सु॒भ्वः१॒॑ स्वा अ॒भिष्ट॑यः ।

तं वृ॑त्र॒हत्ये॒ अनु॑ तस्थुरू॒तयः॒ शुष्मा॒ इंद्र॑मवा॒ता अह्रु॑तप्सवः ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

आ यं पृणंति दिवि सद्मबर्हिषः समुद्रं न सुभ्वः स्वा अभिष्टयः ।

तं वृत्रहत्ये अनु तस्थुरूतयः शुष्मा इंद्रमवाता अह्रुतप्सवः ॥

Samhita transliteration accented

ā́ yám pṛṇánti diví sádmabarhiṣaḥ samudrám ná subhváḥ svā́ abhíṣṭayaḥ ǀ

tám vṛtrahátye ánu tasthurūtáyaḥ śúṣmā índramavātā́ áhrutapsavaḥ ǁ

Samhita transliteration nonaccented

ā yam pṛṇanti divi sadmabarhiṣaḥ samudram na subhvaḥ svā abhiṣṭayaḥ ǀ

tam vṛtrahatye anu tasthurūtayaḥ śuṣmā indramavātā ahrutapsavaḥ ǁ

Padapatha Devanagari Accented

आ । यम् । पृ॒णन्ति॑ । दि॒वि । सद्म॑ऽबर्हिषः । स॒मु॒द्रम् । न । सु॒ऽभ्वः॑ । स्वाः । अ॒भिष्ट॑यः ।

तम् । वृ॒त्र॒ऽहत्ये॑ । अनु॑ । त॒स्थुः॒ । ऊ॒तयः॑ । शुष्माः॑ । इन्द्र॑म् । अ॒वा॒ताः । अह्रु॑तऽप्सवः ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

आ । यम् । पृणन्ति । दिवि । सद्मऽबर्हिषः । समुद्रम् । न । सुऽभ्वः । स्वाः । अभिष्टयः ।

तम् । वृत्रऽहत्ये । अनु । तस्थुः । ऊतयः । शुष्माः । इन्द्रम् । अवाताः । अह्रुतऽप्सवः ॥

Padapatha transliteration accented

ā́ ǀ yám ǀ pṛṇánti ǀ diví ǀ sádma-barhiṣaḥ ǀ samudrám ǀ ná ǀ su-bhváḥ ǀ svā́ḥ ǀ abhíṣṭayaḥ ǀ

tám ǀ vṛtra-hátye ǀ ánu ǀ tasthuḥ ǀ ūtáyaḥ ǀ śúṣmāḥ ǀ índram ǀ avātā́ḥ ǀ áhruta-psavaḥ ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

ā ǀ yam ǀ pṛṇanti ǀ divi ǀ sadma-barhiṣaḥ ǀ samudram ǀ na ǀ su-bhvaḥ ǀ svāḥ ǀ abhiṣṭayaḥ ǀ

tam ǀ vṛtra-hatye ǀ anu ǀ tasthuḥ ǀ ūtayaḥ ǀ śuṣmāḥ ǀ indram ǀ avātāḥ ǀ ahruta-psavaḥ ǁ

interlinear translation

{He}, whom [2] they, strewing the sacred grass [5], fulfil [3] in Heaven [4] like [7] {rivers} arriving [10] by themselves [9] perfect in birth {fill} [8] ocean [6], along of [13] that [11] Intra [17] protections1 [15] have arrived [14] in killing of Vritra [12], roaring {streams} [16], not dried up [18], straight [19].

1 ūti, in his late translations Sri Aurobindo used the meaning of protection, safety, guarding, guard, safeguarding, safe-keeping. The world means also something helping, promoting, refreshing. Here, it seems, Rishi had in his mind all these meanings as characteristics of these Vedic streams. (See also note to 1.4.1.)

01.052.05   (Mandala. Sukta. Rik)

1.4.12.05    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

1.10.020   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

अ॒भि स्ववृ॑ष्टिं॒ मदे॑ अस्य॒ युध्य॑तो र॒घ्वीरि॑व प्रव॒णे स॑स्रुरू॒तयः॑ ।

इंद्रो॒ यद्व॒ज्री धृ॒षमा॑णो॒ अंध॑सा भि॒नद्व॒लस्य॑ परि॒धीँरि॑व त्रि॒तः ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

अभि स्ववृष्टिं मदे अस्य युध्यतो रघ्वीरिव प्रवणे सस्रुरूतयः ।

इंद्रो यद्वज्री धृषमाणो अंधसा भिनद्वलस्य परिधीँरिव त्रितः ॥

Samhita transliteration accented

abhí svávṛṣṭim máde asya yúdhyato raghvī́riva pravaṇé sasrurūtáyaḥ ǀ

índro yádvajrī́ dhṛṣámāṇo ándhasā bhinádvalásya paridhī́m̐riva tritáḥ ǁ

Samhita transliteration nonaccented

abhi svavṛṣṭim made asya yudhyato raghvīriva pravaṇe sasrurūtayaḥ ǀ

indro yadvajrī dhṛṣamāṇo andhasā bhinadvalasya paridhīm̐riva tritaḥ ǁ

Padapatha Devanagari Accented

अ॒भि । स्वऽवृ॑ष्टिम् । मदे॑ । अ॒स्य॒ । युध्य॑तः । र॒घ्वीःऽइ॑व । प्र॒व॒णे । स॒स्रुः॒ । ऊ॒तयः॑ ।

इन्द्रः॑ । यत् । व॒ज्री । धृ॒षमा॑णः । अन्ध॑सा । भि॒नत् । व॒लस्य॑ । प॒रि॒धीन्ऽइ॑व । त्रि॒तः ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

अभि । स्वऽवृष्टिम् । मदे । अस्य । युध्यतः । रघ्वीःऽइव । प्रवणे । सस्रुः । ऊतयः ।

इन्द्रः । यत् । वज्री । धृषमाणः । अन्धसा । भिनत् । वलस्य । परिधीन्ऽइव । त्रितः ॥

Padapatha transliteration accented

abhí ǀ svá-vṛṣṭim ǀ máde ǀ asya ǀ yúdhyataḥ ǀ raghvī́ḥ-iva ǀ pravaṇé ǀ sasruḥ ǀ ūtáyaḥ ǀ

índraḥ ǀ yát ǀ vajrī́ ǀ dhṛṣámāṇaḥ ǀ ándhasā ǀ bhinát ǀ valásya ǀ paridhī́n-iva ǀ tritáḥ ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

abhi ǀ sva-vṛṣṭim ǀ made ǀ asya ǀ yudhyataḥ ǀ raghvīḥ-iva ǀ pravaṇe ǀ sasruḥ ǀ ūtayaḥ ǀ

indraḥ ǀ yat ǀ vajrī ǀ dhṛṣamāṇaḥ ǀ andhasā ǀ bhinat ǀ valasya ǀ paridhīn-iva ǀ tritaḥ ǁ

interlinear translation

Protections [9], like swift {steeds} [6], hastened [8] by slopes [7] to [1] the bearing his rain [2] at intoxication [3] of this [4] fighting [5], when [11] Indra [10], thunderer [12], standing to attack [13] due to soma juice [14], split open [15] Vala [16] like hedges [17], Trita1 [18].

1 Indra was named here as Trita, the Third one, who lives at the third step of Vishnu, at Svar, supramental plan.

01.052.06   (Mandala. Sukta. Rik)

1.4.13.01    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

1.10.021   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

परीं॑ घृ॒णा च॑रति तित्वि॒षे शवो॒ऽपो वृ॒त्वी रज॑सो बु॒ध्नमाश॑यत् ।

वृ॒त्रस्य॒ यत्प्र॑व॒णे दु॒र्गृभि॑श्वनो निज॒घंथ॒ हन्वो॑रिंद्र तन्य॒तुं ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

परीं घृणा चरति तित्विषे शवोऽपो वृत्वी रजसो बुध्नमाशयत् ।

वृत्रस्य यत्प्रवणे दुर्गृभिश्वनो निजघंथ हन्वोरिंद्र तन्यतुं ॥

Samhita transliteration accented

párīm ghṛṇā́ carati titviṣé śávo’pó vṛtvī́ rájaso budhnámā́śayat ǀ

vṛtrásya yátpravaṇé durgṛ́bhiśvano nijaghántha hánvorindra tanyatúm ǁ

Samhita transliteration nonaccented

parīm ghṛṇā carati titviṣe śavo’po vṛtvī rajaso budhnamāśayat ǀ

vṛtrasya yatpravaṇe durgṛbhiśvano nijaghantha hanvorindra tanyatum ǁ

Padapatha Devanagari Accented

परि॑ । ई॒म् । घृ॒णा । च॒र॒ति॒ । ति॒त्वि॒षे । शवः॑ । अ॒पः । वृ॒त्वी । रज॑सः । बु॒ध्नम् । आ । अ॒श॒य॒त् ।

वृ॒त्रस्य॑ । यत् । प्र॒व॒णे । दुः॒ऽगृभि॑श्वनः । नि॒ऽज॒घन्थ॑ । हन्वोः॑ । इ॒न्द्र॒ । त॒न्य॒तुम् ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

परि । ईम् । घृणा । चरति । तित्विषे । शवः । अपः । वृत्वी । रजसः । बुध्नम् । आ । अशयत् ।

वृत्रस्य । यत् । प्रवणे । दुःऽगृभिश्वनः । निऽजघन्थ । हन्वोः । इन्द्र । तन्यतुम् ॥

Padapatha transliteration accented

pári ǀ īm ǀ ghṛṇā́ ǀ carati ǀ titviṣé ǀ śávaḥ ǀ apáḥ ǀ vṛtvī́ ǀ rájasaḥ ǀ budhnám ǀ ā́ ǀ aśayat ǀ

vṛtrásya ǀ yát ǀ pravaṇé ǀ duḥ-gṛ́bhiśvanaḥ ǀ ni-jaghántha ǀ hánvoḥ ǀ indra ǀ tanyatúm ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

pari ǀ īm ǀ ghṛṇā ǀ carati ǀ titviṣe ǀ śavaḥ ǀ apaḥ ǀ vṛtvī ǀ rajasaḥ ǀ budhnam ǀ ā ǀ aśayat ǀ

vṛtrasya ǀ yat ǀ pravaṇe ǀ duḥ-gṛbhiśvanaḥ ǀ ni-jaghantha ǀ hanvoḥ ǀ indra ǀ tanyatum ǁ

interlinear translation

Everywhere [1] now [2] through heat [3] in moving [4] the bright might [6] was kindled [5]. {He}, penning up [8] waters [7], bedded down [12] at foundation [10] of the middle world [9], when [14] from the slope [15], O Indra [19], {thou} smotest [17] by thunder [20] upon jaws [18] of calamitously restraining [16] Vritra [13].

01.052.07   (Mandala. Sukta. Rik)

1.4.13.02    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

1.10.022   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

ह्र॒दं न हि त्वा॑ न्यृ॒षंत्यू॒र्मयो॒ ब्रह्मा॑णींद्र॒ तव॒ यानि॒ वर्ध॑ना ।

त्वष्टा॑ चित्ते॒ युज्यं॑ वावृधे॒ शव॑स्त॒तक्ष॒ वज्र॑म॒भिभू॑त्योजसं ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

ह्रदं न हि त्वा न्यृषंत्यूर्मयो ब्रह्माणींद्र तव यानि वर्धना ।

त्वष्टा चित्ते युज्यं वावृधे शवस्ततक्ष वज्रमभिभूत्योजसं ॥

Samhita transliteration accented

hradám ná hí tvā nyṛṣántyūrmáyo bráhmāṇīndra táva yā́ni várdhanā ǀ

tváṣṭā citte yújyam vāvṛdhe śávastatákṣa vájramabhíbhūtyojasam ǁ

Samhita transliteration nonaccented

hradam na hi tvā nyṛṣantyūrmayo brahmāṇīndra tava yāni vardhanā ǀ

tvaṣṭā citte yujyam vāvṛdhe śavastatakṣa vajramabhibhūtyojasam ǁ

Padapatha Devanagari Accented

ह्र॒दम् । न । हि । त्वा॒ । नि॒ऽऋ॒षन्ति॑ । ऊ॒र्मयः॑ । ब्रह्मा॑णि । इ॒न्द्र॒ । तव॑ । यानि॑ । वर्ध॑ना ।

त्वष्टा॑ । चि॒त् । ते॒ । युज्य॑म् । व॒वृ॒धे॒ । शवः॑ । त॒तक्ष॑ । वज्र॑म् । अ॒भिभू॑तिऽओजसम् ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

ह्रदम् । न । हि । त्वा । निऽऋषन्ति । ऊर्मयः । ब्रह्माणि । इन्द्र । तव । यानि । वर्धना ।

त्वष्टा । चित् । ते । युज्यम् । ववृधे । शवः । ततक्ष । वज्रम् । अभिभूतिऽओजसम् ॥

Padapatha transliteration accented

hradám ǀ ná ǀ hí ǀ tvā ǀ ni-ṛṣánti ǀ ūrmáyaḥ ǀ bráhmāṇi ǀ indra ǀ táva ǀ yā́ni ǀ várdhanā ǀ

tváṣṭā ǀ cit ǀ te ǀ yújyam ǀ vavṛdhe ǀ śávaḥ ǀ tatákṣa ǀ vájram ǀ abhíbhūti-ojasam ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

hradam ǀ na ǀ hi ǀ tvā ǀ ni-ṛṣanti ǀ ūrmayaḥ ǀ brahmāṇi ǀ indra ǀ tava ǀ yāni ǀ vardhanā ǀ

tvaṣṭā ǀ cit ǀ te ǀ yujyam ǀ vavṛdhe ǀ śavaḥ ǀ tatakṣa ǀ vajram ǀ abhibhūti-ojasam ǁ

interlinear translation

For [3] thy [9] wisdom-words [7] which are [10] causing {us} to increase [11], O Indra [8], fill [5] thee [4], like [2] waves [6] – lake [1], for [13] Tvashtri [12] increased [16] thy [14] proper for thee [15] bright might [17], formed [18] thunderbolt1 [19], overpowering energy [20].

1 Here we have suggestive neighbourhood of two constant phrases-terms which, it seems, refer to the same reality, to the supramental power of Indra – “bright might” (śavas) and “thunderbolt” (vajra), with adjoining “overpowering energy” (abhibhūti-ojasam).

01.052.08   (Mandala. Sukta. Rik)

1.4.13.03    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

1.10.023   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

ज॒घ॒न्वाँ उ॒ हरि॑भिः संभृतक्रत॒विंद्र॑ वृ॒त्रं मनु॑षे गातु॒यन्न॒पः ।

अय॑च्छथा बा॒ह्वोर्वज्र॑माय॒समधा॑रयो दि॒व्या सूर्यं॑ दृ॒शे ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

जघन्वाँ उ हरिभिः संभृतक्रतविंद्र वृत्रं मनुषे गातुयन्नपः ।

अयच्छथा बाह्वोर्वज्रमायसमधारयो दिव्या सूर्यं दृशे ॥

Samhita transliteration accented

jaghanvā́m̐ u háribhiḥ sambhṛtakratavíndra vṛtrám mánuṣe gātuyánnapáḥ ǀ

áyacchathā bāhvórvájramāyasámádhārayo divyā́ sū́ryam dṛśé ǁ

Samhita transliteration nonaccented

jaghanvām̐ u haribhiḥ sambhṛtakratavindra vṛtram manuṣe gātuyannapaḥ ǀ

ayacchathā bāhvorvajramāyasamadhārayo divyā sūryam dṛśe ǁ

Padapatha Devanagari Accented

ज॒घ॒न्वान् । ऊं॒ इति॑ । हरि॑ऽभिः । स॒ंभृ॒त॒क्र॒तो॒ इति॑ संभृतऽक्रतो । इन्द्र॑ । वृ॒त्रम् । मनु॑षे । गा॒तु॒ऽयन् । अ॒पः ।

अय॑च्छथाः । बा॒ह्वोः । वज्र॑म् । आ॒य॒सम् । अधा॑रयः । दि॒वि । आ । सूर्य॑म् । दृ॒शे ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

जघन्वान् । ऊं इति । हरिऽभिः । संभृतक्रतो इति संभृतऽक्रतो । इन्द्र । वृत्रम् । मनुषे । गातुऽयन् । अपः ।

अयच्छथाः । बाह्वोः । वज्रम् । आयसम् । अधारयः । दिवि । आ । सूर्यम् । दृशे ॥

Padapatha transliteration accented

jaghanvā́n ǀ ūṃ íti ǀ hári-bhiḥ ǀ saṃbhṛtakrato íti saṃbhṛta-krato ǀ índra ǀ vṛtrám ǀ mánuṣe ǀ gātu-yán ǀ apáḥ ǀ

áyacchathāḥ ǀ bāhvóḥ ǀ vájram ǀ āyasám ǀ ádhārayaḥ ǀ diví ǀ ā́ ǀ sū́ryam ǀ dṛśé ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

jaghanvān ǀ ūṃ iti ǀ hari-bhiḥ ǀ saṃbhṛtakrato iti saṃbhṛta-krato ǀ indra ǀ vṛtram ǀ manuṣe ǀ gātu-yan ǀ apaḥ ǀ

ayacchathāḥ ǀ bāhvoḥ ǀ vajram ǀ āyasam ǀ adhārayaḥ ǀ divi ǀ ā ǀ sūryam ǀ dṛśe ǁ

interlinear translation

Having killed [1] Vritra [6] by horses [3], O thee, in whom is all knowledge [4], O Indra [5], desiring to release [8] waters [9] for man [7] {thou} heldest [10] in both hands [11] thunderbolt [12] made of iron [13], broughtest [14] into the Heaven [15] the Sun [17] for vision [18],

01.052.09   (Mandala. Sukta. Rik)

1.4.13.04    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

1.10.024   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

बृ॒हत्स्वश्चं॑द्र॒मम॑व॒द्यदु॒क्थ्य१॒॑मकृ॑ण्वत भि॒यसा॒ रोह॑णं दि॒वः ।

यन्मानु॑षप्रधना॒ इंद्र॑मू॒तयः॒ स्व॑र्नृ॒षाचो॑ म॒रुतोऽम॑द॒न्ननु॑ ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

बृहत्स्वश्चंद्रममवद्यदुक्थ्यमकृण्वत भियसा रोहणं दिवः ।

यन्मानुषप्रधना इंद्रमूतयः स्वर्नृषाचो मरुतोऽमदन्ननु ॥

Samhita transliteration accented

bṛhátsváścandramámavadyádukthyámákṛṇvata bhiyásā róhaṇam diváḥ ǀ

yánmā́nuṣapradhanā índramūtáyaḥ svárnṛṣā́co marútó’madannánu ǁ

Samhita transliteration nonaccented

bṛhatsvaścandramamavadyadukthyamakṛṇvata bhiyasā rohaṇam divaḥ ǀ

yanmānuṣapradhanā indramūtayaḥ svarnṛṣāco maruto’madannanu ǁ

Padapatha Devanagari Accented

बृ॒हत् । स्वऽच॑न्द्रम् । अम॑ऽवत् । यत् । उ॒क्थ्य॑म् । अकृ॑ण्वत । भि॒यसा॑ । रोह॑णम् । दि॒वः ।

यत् । मानु॑षऽप्रधनाः । इन्द्र॑म् । ऊ॒तयः॑ । स्वः॑ । नृ॒ऽसाचः॑ । म॒रुतः॑ । अम॑दन् । अनु॑ ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

बृहत् । स्वऽचन्द्रम् । अमऽवत् । यत् । उक्थ्यम् । अकृण्वत । भियसा । रोहणम् । दिवः ।

यत् । मानुषऽप्रधनाः । इन्द्रम् । ऊतयः । स्वः । नृऽसाचः । मरुतः । अमदन् । अनु ॥

Padapatha transliteration accented

bṛhát ǀ svá-candram ǀ áma-vat ǀ yát ǀ ukthyám ǀ ákṛṇvata ǀ bhiyásā ǀ róhaṇam ǀ diváḥ ǀ

yát ǀ mā́nuṣa-pradhanāḥ ǀ índram ǀ ūtáyaḥ ǀ sváḥ ǀ nṛ-sā́caḥ ǀ marútaḥ ǀ ámadan ǀ ánu ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

bṛhat ǀ sva-candram ǀ ama-vat ǀ yat ǀ ukthyam ǀ akṛṇvata ǀ bhiyasā ǀ rohaṇam ǀ divaḥ ǀ

yat ǀ mānuṣa-pradhanāḥ ǀ indram ǀ ūtayaḥ ǀ svaḥ ǀ nṛ-sācaḥ ǀ marutaḥ ǀ amadan ǀ anu ǁ

interlinear translation

when [4] by apprehension [7] {Maruts} made [6] the vast [1], delightful [2], mighty [3] utterance [5] a vehicle of rising [8] to Heaven [9], when [10] protecting [13] Maruts [16] winning [11] Svar [14] for men [11], accompanying the manly ones [15] intoxicated [17] Indra [12].

01.052.10   (Mandala. Sukta. Rik)

1.4.13.05    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

1.10.025   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

द्यौश्चि॑द॒स्याम॑वाँ॒ अहेः॑ स्व॒नादयो॑यवीद्भि॒यसा॒ वज्र॑ इंद्र ते ।

वृ॒त्रस्य॒ यद्ब॑द्बधा॒नस्य॑ रोदसी॒ मदे॑ सु॒तस्य॒ शव॒साभि॑न॒च्छिरः॑ ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

द्यौश्चिदस्यामवाँ अहेः स्वनादयोयवीद्भियसा वज्र इंद्र ते ।

वृत्रस्य यद्बद्बधानस्य रोदसी मदे सुतस्य शवसाभिनच्छिरः ॥

Samhita transliteration accented

dyáuścidasyā́mavām̐ áheḥ svanā́dáyoyavīdbhiyásā vájra indra te ǀ

vṛtrásya yádbadbadhānásya rodasī máde sutásya śávasā́bhinacchíraḥ ǁ

Samhita transliteration nonaccented

dyauścidasyāmavām̐ aheḥ svanādayoyavīdbhiyasā vajra indra te ǀ

vṛtrasya yadbadbadhānasya rodasī made sutasya śavasābhinacchiraḥ ǁ

Padapatha Devanagari Accented

द्यौः । चि॒त् । अ॒स्य॒ । अम॑ऽवान् । अहेः॑ । स्व॒नात् । अयो॑यवीत् । भि॒यसा॑ । वज्रः॑ । इ॒न्द्र॒ । ते॒ ।

वृ॒त्रस्य॑ । यत् । ब॒द्ब॒धा॒नस्य॑ । रो॒द॒सी॒ इति॑ । मदे॑ । सु॒तस्य॑ । शव॑सा । अभि॑नत् । शिरः॑ ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

द्यौः । चित् । अस्य । अमऽवान् । अहेः । स्वनात् । अयोयवीत् । भियसा । वज्रः । इन्द्र । ते ।

वृत्रस्य । यत् । बद्बधानस्य । रोदसी इति । मदे । सुतस्य । शवसा । अभिनत् । शिरः ॥

Padapatha transliteration accented

dyáuḥ ǀ cit ǀ asya ǀ áma-vān ǀ áheḥ ǀ svanā́t ǀ áyoyavīt ǀ bhiyásā ǀ vájraḥ ǀ indra ǀ te ǀ

vṛtrásya ǀ yát ǀ badbadhānásya ǀ rodasī íti ǀ máde ǀ sutásya ǀ śávasā ǀ ábhinat ǀ śíraḥ ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

dyauḥ ǀ cit ǀ asya ǀ ama-vān ǀ aheḥ ǀ svanāt ǀ ayoyavīt ǀ bhiyasā ǀ vajraḥ ǀ indra ǀ te ǀ

vṛtrasya ǀ yat ǀ badbadhānasya ǀ rodasī iti ǀ made ǀ sutasya ǀ śavasā ǀ abhinat ǀ śiraḥ ǁ

interlinear translation

Even [2] strong [4] Heaven [1] recoiled [7] with fear [8] from noise [6] of this [3] Serpent [5], when [13] thy [11] thunderbolt [9], O Indra [10], in {thy} intoxication [16] by pressed {soma} [17], split off [19] by bright might [18] the head [20] of Vritra [12] opposing [14] to both firmaments (Earth and Heaven) [15].

01.052.11   (Mandala. Sukta. Rik)

1.4.14.01    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

1.10.026   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

यदिन्न्विं॑द्र पृथि॒वी दश॑भुजि॒रहा॑नि॒ विश्वा॑ त॒तनं॑त कृ॒ष्टयः॑ ।

अत्राह॑ ते मघव॒न्विश्रु॑तं॒ सहो॒ द्यामनु॒ शव॑सा ब॒र्हणा॑ भुवत् ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

यदिन्न्विंद्र पृथिवी दशभुजिरहानि विश्वा ततनंत कृष्टयः ।

अत्राह ते मघवन्विश्रुतं सहो द्यामनु शवसा बर्हणा भुवत् ॥

Samhita transliteration accented

yádínnvíndra pṛthivī́ dáśabhujiráhāni víśvā tatánanta kṛṣṭáyaḥ ǀ

átrā́ha te maghavanvíśrutam sáho dyā́mánu śávasā barháṇā bhuvat ǁ

Samhita transliteration nonaccented

yadinnvindra pṛthivī daśabhujirahāni viśvā tatananta kṛṣṭayaḥ ǀ

atrāha te maghavanviśrutam saho dyāmanu śavasā barhaṇā bhuvat ǁ

Padapatha Devanagari Accented

यत् । इत् । नु । इ॒न्द्र॒ । पृ॒थि॒वी । दश॑ऽभुजिः । अहा॑नि । विश्वा॑ । त॒तन॑न्त । कृ॒ष्टयः॑ ।

अत्र॑ । अह॑ । ते॒ । म॒घ॒ऽव॒न् । विऽश्रु॑तम् । सहः॑ । द्याम् । अनु॑ । शव॑सा । ब॒र्हणा॑ । भु॒व॒त् ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

यत् । इत् । नु । इन्द्र । पृथिवी । दशऽभुजिः । अहानि । विश्वा । ततनन्त । कृष्टयः ।

अत्र । अह । ते । मघऽवन् । विऽश्रुतम् । सहः । द्याम् । अनु । शवसा । बर्हणा । भुवत् ॥

Padapatha transliteration accented

yát ǀ ít ǀ nú ǀ indra ǀ pṛthivī́ ǀ dáśa-bhujiḥ ǀ áhāni ǀ víśvā ǀ tatánanta ǀ kṛṣṭáyaḥ ǀ

átra ǀ áha ǀ te ǀ magha-van ǀ ví-śrutam ǀ sáhaḥ ǀ dyā́m ǀ ánu ǀ śávasā ǀ barháṇā ǀ bhuvat ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

yat ǀ it ǀ nu ǀ indra ǀ pṛthivī ǀ daśa-bhujiḥ ǀ ahāni ǀ viśvā ǀ tatananta ǀ kṛṣṭayaḥ ǀ

atra ǀ aha ǀ te ǀ magha-van ǀ vi-śrutam ǀ sahaḥ ǀ dyām ǀ anu ǀ śavasā ǀ barhaṇā ǀ bhuvat ǁ

interlinear translation

It is [2] when [1] now [3], O Indra [4], the Earth [5] {became} tenfold [6], at the Day [7] peoples [10] altogether [8] extended [9], then [11], verily [12], thy [13], O Lord of plenitudes [14], widely heard [15] force [16] became [21] fixedly [20] the Heaven [17] by bright might [19].

01.052.12   (Mandala. Sukta. Rik)

1.4.14.02    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

1.10.027   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

त्वम॒स्य पा॒रे रज॑सो॒ व्यो॑मनः॒ स्वभू॑त्योजा॒ अव॑से धृषन्मनः ।

च॒कृ॒षे भूमिं॑ प्रति॒मान॒मोज॑सो॒ऽपः स्वः॑ परि॒भूरे॒ष्या दिवं॑ ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

त्वमस्य पारे रजसो व्योमनः स्वभूत्योजा अवसे धृषन्मनः ।

चकृषे भूमिं प्रतिमानमोजसोऽपः स्वः परिभूरेष्या दिवं ॥

Samhita transliteration accented

tvámasyá pāré rájaso vyómanaḥ svábhūtyojā ávase dhṛṣanmanaḥ ǀ

cakṛṣé bhū́mim pratimā́namójaso’páḥ sváḥ paribhū́reṣyā́ dívam ǁ

Samhita transliteration nonaccented

tvamasya pāre rajaso vyomanaḥ svabhūtyojā avase dhṛṣanmanaḥ ǀ

cakṛṣe bhūmim pratimānamojaso’paḥ svaḥ paribhūreṣyā divam ǁ

Padapatha Devanagari Accented

त्वम् । अ॒स्य । पा॒रे । रज॑सः । विऽओ॑मनः । स्वभू॑तिऽओजाः । अव॑से । धृ॒ष॒त्ऽम॒नः॒ ।

च॒कृ॒षे । भूमि॑म् । प्र॒ति॒ऽमान॑म् । ओज॑सः । अ॒पः । स्व१॒॑रिति॑ स्वः॑ । प॒रि॒ऽभूः । ए॒षि॒ । आ । दिव॑म् ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

त्वम् । अस्य । पारे । रजसः । विऽओमनः । स्वभूतिऽओजाः । अवसे । धृषत्ऽमनः ।

चकृषे । भूमिम् । प्रतिऽमानम् । ओजसः । अपः । स्वरिति स्वः । परिऽभूः । एषि । आ । दिवम् ॥

Padapatha transliteration accented

tvám ǀ asyá ǀ pāré ǀ rájasaḥ ǀ ví-omanaḥ ǀ svábhūti-ojāḥ ǀ ávase ǀ dhṛṣat-manaḥ ǀ

cakṛṣé ǀ bhū́mim ǀ prati-mā́nam ǀ ójasaḥ ǀ apáḥ ǀ sváríti sváḥ ǀ pari-bhū́ḥ ǀ eṣi ǀ ā́ ǀ dívam ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

tvam ǀ asya ǀ pāre ǀ rajasaḥ ǀ vi-omanaḥ ǀ svabhūti-ojāḥ ǀ avase ǀ dhṛṣat-manaḥ ǀ

cakṛṣe ǀ bhūmim ǀ prati-mānam ǀ ojasaḥ ǀ apaḥ ǀ svariti svaḥ ǀ pari-bhūḥ ǀ eṣi ǀ ā ǀ divam ǁ

interlinear translation

Thou [1] possessing the inherent power [6], O bold-minded [8], for the sake of protection [7] of {higher} ether [5] on the other shore [3] of this [2] middle world [4] madest [9] the Earth [10] equal [11] in power [12], {thou} encompassing [15] waters [13] {and} Svar [14] goest [16] to [17] the Heaven [18].

01.052.13   (Mandala. Sukta. Rik)

1.4.14.03    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

1.10.028   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

त्वं भु॑वः प्रति॒मानं॑ पृथि॒व्या ऋ॒ष्ववी॑रस्य बृह॒तः पति॑र्भूः ।

विश्व॒माप्रा॑ अं॒तरि॑क्षं महि॒त्वा स॒त्यम॒द्धा नकि॑र॒न्यस्त्वावा॑न् ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

त्वं भुवः प्रतिमानं पृथिव्या ऋष्ववीरस्य बृहतः पतिर्भूः ।

विश्वमाप्रा अंतरिक्षं महित्वा सत्यमद्धा नकिरन्यस्त्वावान् ॥

Samhita transliteration accented

tvám bhuvaḥ pratimā́nam pṛthivyā́ ṛṣvávīrasya bṛhatáḥ pátirbhūḥ ǀ

víśvamā́prā antárikṣam mahitvā́ satyámaddhā́ nákiranyástvā́vān ǁ

Samhita transliteration nonaccented

tvam bhuvaḥ pratimānam pṛthivyā ṛṣvavīrasya bṛhataḥ patirbhūḥ ǀ

viśvamāprā antarikṣam mahitvā satyamaddhā nakiranyastvāvān ǁ

Padapatha Devanagari Accented

त्वम् । भु॒वः॒ । प्र॒ति॒ऽमान॑म् । पृ॒थि॒व्याः । ऋ॒ष्वऽवी॑रस्य । बृ॒ह॒तः । पतिः॑ । भूः॒ ।

विश्व॑म् । आ । अ॒प्राः॒ । अ॒न्तरि॑क्षम् । म॒हि॒ऽत्वा । स॒त्यम् । अ॒द्धा । नकिः॑ । अ॒न्यः । त्वाऽवा॑न् ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

त्वम् । भुवः । प्रतिऽमानम् । पृथिव्याः । ऋष्वऽवीरस्य । बृहतः । पतिः । भूः ।

विश्वम् । आ । अप्राः । अन्तरिक्षम् । महिऽत्वा । सत्यम् । अद्धा । नकिः । अन्यः । त्वाऽवान् ॥

Padapatha transliteration accented

tvám ǀ bhuvaḥ ǀ prati-mā́nam ǀ pṛthivyā́ḥ ǀ ṛṣvá-vīrasya ǀ bṛhatáḥ ǀ pátiḥ ǀ bhūḥ ǀ

víśvam ǀ ā́ ǀ aprāḥ ǀ antárikṣam ǀ mahi-tvā́ ǀ satyám ǀ addhā́ ǀ nákiḥ ǀ anyáḥ ǀ tvā́-vān ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

tvam ǀ bhuvaḥ ǀ prati-mānam ǀ pṛthivyāḥ ǀ ṛṣva-vīrasya ǀ bṛhataḥ ǀ patiḥ ǀ bhūḥ ǀ

viśvam ǀ ā ǀ aprāḥ ǀ antarikṣam ǀ mahi-tvā ǀ satyam ǀ addhā ǀ nakiḥ ǀ anyaḥ ǀ tvā-vān ǁ

interlinear translation

Thou [1] becamest [2] equal [3] to the Earth [4], becamest [8] the Lord [7] of inhabited by heroes [5] Brihat (the Vast, Great world) [6]; the all [9] middle world [12] {thou} filledst [11] with greatness [13], none [16] other [17] surely [15] {is} true [14] like thee [18].

01.052.14   (Mandala. Sukta. Rik)

1.4.14.04    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

1.10.029   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

न यस्य॒ द्यावा॑पृथि॒वी अनु॒ व्यचो॒ न सिंध॑वो॒ रज॑सो॒ अंत॑मान॒शुः ।

नोत स्ववृ॑ष्टिं॒ मदे॑ अस्य॒ युध्य॑त॒ एको॑ अ॒न्यच्च॑कृषे॒ विश्व॑मानु॒षक् ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

न यस्य द्यावापृथिवी अनु व्यचो न सिंधवो रजसो अंतमानशुः ।

नोत स्ववृष्टिं मदे अस्य युध्यत एको अन्यच्चकृषे विश्वमानुषक् ॥

Samhita transliteration accented

ná yásya dyā́vāpṛthivī́ ánu vyáco ná síndhavo rájaso ántamānaśúḥ ǀ

nótá svávṛṣṭim máde asya yúdhyata éko anyáccakṛṣe víśvamānuṣák ǁ

Samhita transliteration nonaccented

na yasya dyāvāpṛthivī anu vyaco na sindhavo rajaso antamānaśuḥ ǀ

nota svavṛṣṭim made asya yudhyata eko anyaccakṛṣe viśvamānuṣak ǁ

Padapatha Devanagari Accented

न । यस्य॑ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । अनु॑ । व्यचः॑ । न । सिन्ध॑वः । रज॑सः । अन्त॑म् । आ॒न॒शुः ।

न । उ॒त । स्वऽवृ॑ष्टिम् । मदे॑ । अ॒स्य॒ । युध्य॑तः । एकः॑ । अ॒न्यत् । च॒कृ॒षे॒ । विश्व॑म् । आ॒नु॒षक् ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

न । यस्य । द्यावापृथिवी इति । अनु । व्यचः । न । सिन्धवः । रजसः । अन्तम् । आनशुः ।

न । उत । स्वऽवृष्टिम् । मदे । अस्य । युध्यतः । एकः । अन्यत् । चकृषे । विश्वम् । आनुषक् ॥

Padapatha transliteration accented

ná ǀ yásya ǀ dyā́vāpṛthivī́ íti ǀ ánu ǀ vyácaḥ ǀ ná ǀ síndhavaḥ ǀ rájasaḥ ǀ ántam ǀ ānaśúḥ ǀ

ná ǀ utá ǀ svá-vṛṣṭim ǀ máde ǀ asya ǀ yúdhyataḥ ǀ ékaḥ ǀ anyát ǀ cakṛṣe ǀ víśvam ǀ ānuṣák ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

na ǀ yasya ǀ dyāvāpṛthivī iti ǀ anu ǀ vyacaḥ ǀ na ǀ sindhavaḥ ǀ rajasaḥ ǀ antam ǀ ānaśuḥ ǀ

na ǀ uta ǀ sva-vṛṣṭim ǀ made ǀ asya ǀ yudhyataḥ ǀ ekaḥ ǀ anyat ǀ cakṛṣe ǀ viśvam ǀ ānuṣak ǁ

interlinear translation

Not [1] Heaven-Earth [3] have reached [10] to all [4] vastness [5] of him [2], nor [6] rivers [7] – the end [9] of middle world [8] and [12] the rain [13] of him [15] fighting [16] in intoxication [14]. {Thou} alone [17] madest [19] without flaw [21] all [20] the rest [18].

01.052.15   (Mandala. Sukta. Rik)

1.4.14.05    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

1.10.030   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

आर्च॒न्नत्र॑ म॒रुतः॒ सस्मि॑न्ना॒जौ विश्वे॑ दे॒वासो॑ अमद॒न्ननु॑ त्वा ।

वृ॒त्रस्य॒ यद्भृ॑ष्टि॒मता॑ व॒धेन॒ नि त्वमिं॑द्र॒ प्रत्या॒नं ज॒घंथ॑ ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

आर्चन्नत्र मरुतः सस्मिन्नाजौ विश्वे देवासो अमदन्ननु त्वा ।

वृत्रस्य यद्भृष्टिमता वधेन नि त्वमिंद्र प्रत्यानं जघंथ ॥

Samhita transliteration accented

ā́rcannátra marútaḥ sásminnājáu víśve devā́so amadannánu tvā ǀ

vṛtrásya yádbhṛṣṭimátā vadhéna ní tvámindra prátyānám jaghántha ǁ

Samhita transliteration nonaccented

ārcannatra marutaḥ sasminnājau viśve devāso amadannanu tvā ǀ

vṛtrasya yadbhṛṣṭimatā vadhena ni tvamindra pratyānam jaghantha ǁ

Padapatha Devanagari Accented

आर्च॑न् । अत्र॑ । म॒रुतः॑ । सस्मि॑न् । आ॒जौ । विश्वे॑ । दे॒वासः॑ । अ॒म॒द॒न् । अनु॑ । त्वा॒ ।

वृ॒त्रस्य॑ । यत् । भृ॒ष्टि॒ऽमता॑ । व॒धेन॑ । नि । त्वम् । इ॒न्द्र॒ । प्रति॑ । आ॒नम् । ज॒घन्थ॑ ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

आर्चन् । अत्र । मरुतः । सस्मिन् । आजौ । विश्वे । देवासः । अमदन् । अनु । त्वा ।

वृत्रस्य । यत् । भृष्टिऽमता । वधेन । नि । त्वम् । इन्द्र । प्रति । आनम् । जघन्थ ॥

Padapatha transliteration accented

ā́rcan ǀ átra ǀ marútaḥ ǀ sásmin ǀ ājáu ǀ víśve ǀ devā́saḥ ǀ amadan ǀ ánu ǀ tvā ǀ

vṛtrásya ǀ yát ǀ bhṛṣṭi-mátā ǀ vadhéna ǀ ní ǀ tvám ǀ indra ǀ práti ǀ ānám ǀ jaghántha ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

ārcan ǀ atra ǀ marutaḥ ǀ sasmin ǀ ājau ǀ viśve ǀ devāsaḥ ǀ amadan ǀ anu ǀ tvā ǀ

vṛtrasya ǀ yat ǀ bhṛṣṭi-matā ǀ vadhena ǀ ni ǀ tvam ǀ indra ǀ prati ǀ ānam ǀ jaghantha ǁ

interlinear translation

Then [2] Maruts [3] sang [1] in that [4] battle [5], all [6] gods [7] intoxicate [8] along with [9] thee [10], when [12], O Indra [17], in return [18] thou [16] smotest [20] upon face [19] of Vritra [11] by toothed [13] weapon [14].

Translations and commentaries by Sri Aurobindo

1. 1918–201

1.52.1. O greaten well this Ram who discovers the sun-world. His hundred powers perfect in birth speed together on the way. Indra may I set travelling to me for my increase by my clear cuttings of speech like a galloping horse of plenty and a swiftly arriving chariot.

1.52.2. He is like a mountain and unfallen in his upholdings. He brings a hundredfold thriving and increases in his strengths, when he has slain Vitra the Coverer where he covers with his siege the Waters and forces downward the streams rejoicing in his nectar food.

1.52.3. He is the gate in the gated house, in the teat of plenitude, a blissful foundation increased with the intoxication of their delight by the thinkers. To Indra of greatest lavish giving by my thought I call in my desire for perfect works. Now is he satisfied and full of my nectar food.

[Incomplete]

2. Circa 19162

A Hymn to Indra. Translated in Rhymed Couplets

[1.] A hundred perfect births surprised my sight,

Then I beheld the visioned Ram of light

Whose two gold horns have rent the burning gates

Of the Sun-world’s felicitous estates.

He is the Lord who thunders on my eyes

And comes a galloping strength to sacrifice

And like a hastening chariot runs to me

When he has heard my sacred poesy.

[2.] He is a (Or my) mountain by no thunders riven

That grows erect with all my strengths to heaven[,]

His tops a thousand fair prosperities crown[,]

His peaks can bear all things and fall not down[.]

He strikes (Or slays) the enfolding Serpent who surrounds

The rivers of Heaven and to the thirsting grounds

Pushed are sweet floods[.] All this he does when I

Have given to him his food of ecstasy.

[3.] The Lord in gated worlds (Or house) is the many gates.

And when our thought his mind intoxicates

In the closed cavern and the fount divine,

A glad foundation growing with our wine,

When I aspire to faultless works on earth

I call him by my thought to give them birth[.]

Then [does] my nectar leave him filled and sweet

And with his lavish treasures [I] am replete.

[4.] His advents come, the highborn of the skies

And fill him like a sea of Paradise.

In Heaven they sit upon the sacred grass

In his great session, and his followers pass

And in his wake the covering Dragon smite

And are his wealths of wisdom and delight3

And are his floods of strengths that run not dry

And beautiful and straight in majesty[.]

[5.] When out to battle went the rapturous King

His own sweet rains for thirsty earth to bring

The galloping torrents of his mountains ran,

Down the precipitous slope from heaven to man[.]

Then the Lord rose in violence divine

Thundering exultant with the spirit’s wine[,]

Down Vala's circling fences broke and cast

And seemed like the Opener of the triple Vast.

3. 1912–134

1.52.1 मेषं. Again a clear proof that mesha does not mean Ram.

सुभ्वः Say. स्तोतारः or अश्वाः but see Verse 4. Say. सुष्ठु भवन्तीति सुभ्वः ।

अत्यं न वाजं. Say. गमनसाधनमश्वमिव ।

ववृत्यां. Say. प्रत्यावर्तयामि ।

सुवृक्तिभिः .. महया. Helpful passage to decide the meaning.

1.52.2 धरुणेषु. Say. सर्वस्य धारकेषूदकेषु ।

1.52.3 Say. wholly unacceptable.

1.52.4 बर्हिषः. Decisively proves that बर्हिः need not mean Kusha grass.

सुभ्वः Sayana. नद्यः ।

अह्रुतप्सवः Say. अकुटिलरूपाः ।

ऊतयः. Say. अवितारो मरुतो । He takes अभिष्टयः with ऊतयः.

1.52.5 रघ्वीः Say. गमनस्वभावा आपो ।

Tritah. Elaborate legend.

स्ववृष्टिं Say. स्वभूतवृष्टिमंतं वृत्रं ।

1.52.10 अयोयवीद्. Say. अत्यर्थं पृथग्भूत आसीत् । अकंपतेत्यर्थः ।

अमवान् . Decisive line for अमः.

1.52.11 दशभुजिः Say. दशगुणिता ।

बर्हणा Say. वर्ह वल्ह परिभाषणहिंसादानेषु । वृत्रादेर्वधरूपा क्रिया ।

1.52.12 अपः स्वः Decisive for अपः उरु in I.36.8.

1.52.14 व्यचो Say. व्यापनं ।

1.52.15 भृष्टिमता. Say. भृष्टिरश्रिः

 

1 Hymns of Savya Angirasa // CWSA.– Vol. 14.– Vedic and Philological Studies.– Pondicherry: Sri Aurobindo Ashram, 2016, pp. 215-218.

Back

2 Sri Aurobindo: Archives & Research: a biannual journal.– Volume 8, No2 (1984, December), pp. 130-131.

Back

3 [They are his] followers, in his wake they slay

The covering Dragon and his wealths display

Back

4 CWSA.– Vol. 14.– Vedic and Philological Studies.– Pondicherry: Sri Aurobindo Ashram, 2016, p. 444-446. (Part 4 № 2).

Back

in Russian