SITE OF SRI AUROBINDO & THE MOTHER
      
Home Page |Rig Veda

Rig Veda

Text & Audio

MAṆḌALA 1

Sūkta 83

 

1. Info

To:    indra
From:   gotama rāhūgaṇa
Metres:   jagatī
 

 

2. Audio

 

▪   by South Indian brahmins

 

▪   by Sri Shyama Sundara Sharma and Sri Satya Krishna Bhatta. Recorded by © 2012 Sriranga Digital Software Technologies Pvt. Ltd.

 
 

 

3. Preferences

 
 

Show these variants of riks numbering:

 
   

Mandala. Sukta. Rik

 
   

Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik

 
   

Mandala. Anuvaka. Rik

 
 

Show these variants of vedic text:

 
   

Samhita

 

Devanagari

 

Accent

 
   

Samhita

 

Devanagari

 

Without accent

 
   

Samhita

 

Transliteration

 

Accent

 
   

Samhita

 

Transliteration

 

Without accent

 
   

Padapatha

 

Devanagari

 

Accent

 
   

Padapatha

 

Devanagari

 

Without accent

 
   

Padapatha

 

Transliteration

 

Accent

 
   

Padapatha

 

Transliteration

 

Without accent

 
 

Show interlinear translation

 
   

Show interlinear translation made in Sri Aurobindo’s light [?]

 
 

 

3. Text

01.083.01   (Mandala. Sukta. Rik)

1.6.04.00    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

/1.13.073   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

अश्वा॑वति प्रथ॒मो गोषु॑ गच्छति सुप्रा॒वीरिं॑द्र॒ मर्त्य॒स्तवो॒तिभिः॑ ।

तमित्पृ॑णक्षि॒ वसु॑ना॒ भवी॑यसा॒ सिंधु॒मापो॒ यथा॒भितो॒ विचे॑तसः ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

अश्वावति प्रथमो गोषु गच्छति सुप्रावीरिंद्र मर्त्यस्तवोतिभिः ।

तमित्पृणक्षि वसुना भवीयसा सिंधुमापो यथाभितो विचेतसः ॥

Samhita transliteration accented

áśvāvati prathamó góṣu gacchati suprāvī́rindra mártyastávotíbhiḥ ǀ

támítpṛṇakṣi vásunā bhávīyasā síndhumā́po yáthābhíto vícetasaḥ ǁ

Samhita transliteration nonaccented

aśvāvati prathamo goṣu gacchati suprāvīrindra martyastavotibhiḥ ǀ

tamitpṛṇakṣi vasunā bhavīyasā sindhumāpo yathābhito vicetasaḥ ǁ

Padapatha Devanagari Accented

अश्व॑ऽवति । प्र॒थ॒मः । गोषु॑ । ग॒च्छ॒ति॒ । सु॒प्र॒ऽअ॒वीः । इ॒न्द्र॒ । मर्त्यः॑ । तव॑ । ऊ॒तिऽभिः॑ ।

तम् । इत् । पृ॒ण॒क्षि॒ । वसु॑ना । भवी॑यसा । सिन्धु॑म् । आपः॑ । यथा॑ । अ॒भितः॑ । विऽचे॑तसः ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

अश्वऽवति । प्रथमः । गोषु । गच्छति । सुप्रऽअवीः । इन्द्र । मर्त्यः । तव । ऊतिऽभिः ।

तम् । इत् । पृणक्षि । वसुना । भवीयसा । सिन्धुम् । आपः । यथा । अभितः । विऽचेतसः ॥

Padapatha transliteration accented

áśva-vati ǀ prathamáḥ ǀ góṣu ǀ gacchati ǀ supra-avī́ḥ ǀ indra ǀ mártyaḥ ǀ táva ǀ ūtí-bhiḥ ǀ

tám ǀ ít ǀ pṛṇakṣi ǀ vásunā ǀ bhávīyasā ǀ síndhum ǀ ā́paḥ ǀ yáthā ǀ abhítaḥ ǀ ví-cetasaḥ ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

aśva-vati ǀ prathamaḥ ǀ goṣu ǀ gacchati ǀ supra-avīḥ ǀ indra ǀ martyaḥ ǀ tava ǀ ūti-bhiḥ ǀ

tam ǀ it ǀ pṛṇakṣi ǀ vasunā ǀ bhavīyasā ǀ sindhum ǀ āpaḥ ǀ yathā ǀ abhitaḥ ǀ vi-cetasaḥ ǁ

interlinear translation

The mortal [7] who is well increased [5] by thy [8] safeguardings [9], O Indra [6], truly [11] goes [4] the first [2] in possession of horses (of force) [1], in cows (perceptions from supramental Svar) [3]; {thou} fillest [12] him [10] by more abundant [14] wealth [13], like [17] all-conscious [19] waters [16] from all sides [18] the ocean [15].

01.083.02   (Mandala. Sukta. Rik)

1.6.04.00    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

/1.13.074   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

आपो॒ न दे॒वीरुप॑ यंति हो॒त्रिय॑म॒वः प॑श्यंति॒ वित॑तं॒ यथा॒ रजः॑ ।

प्रा॒चैर्दे॒वासः॒ प्र ण॑यंति देव॒युं ब्र॑ह्म॒प्रियं॑ जोषयंते व॒रा इ॑व ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

आपो न देवीरुप यंति होत्रियमवः पश्यंति विततं यथा रजः ।

प्राचैर्देवासः प्र णयंति देवयुं ब्रह्मप्रियं जोषयंते वरा इव ॥

Samhita transliteration accented

ā́po ná devī́rúpa yanti hotríyamaváḥ paśyanti vítatam yáthā rájaḥ ǀ

prācáirdevā́saḥ prá ṇayanti devayúm brahmapríyam joṣayante varā́ iva ǁ

Samhita transliteration nonaccented

āpo na devīrupa yanti hotriyamavaḥ paśyanti vitatam yathā rajaḥ ǀ

prācairdevāsaḥ pra ṇayanti devayum brahmapriyam joṣayante varā iva ǁ

Padapatha Devanagari Accented

आपः॑ । न । दे॒वीः । उप॑ । य॒न्ति॒ । हो॒त्रिय॑म् । अ॒वः । प॒श्य॒न्ति॒ । विऽत॑तम् । यथा॑ । रजः॑ ।

प्रा॒चैः । दे॒वासः॑ । प्र । न॒य॒न्ति॒ । दे॒व॒ऽयुम् । ब्र॒ह्म॒ऽप्रिय॑म् । जो॒ष॒य॒न्ते॒ । व॒राःऽइ॑व ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

आपः । न । देवीः । उप । यन्ति । होत्रियम् । अवः । पश्यन्ति । विऽततम् । यथा । रजः ।

प्राचैः । देवासः । प्र । नयन्ति । देवऽयुम् । ब्रह्मऽप्रियम् । जोषयन्ते । वराःऽइव ॥

Padapatha transliteration accented

ā́paḥ ǀ ná ǀ devī́ḥ ǀ úpa ǀ yanti ǀ hotríyam ǀ aváḥ ǀ paśyanti ǀ ví-tatam ǀ yáthā ǀ rájaḥ ǀ

prācáiḥ ǀ devā́saḥ ǀ prá ǀ nayanti ǀ deva-yúm ǀ brahma-príyam ǀ joṣayante ǀ varā́ḥ-iva ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

āpaḥ ǀ na ǀ devīḥ ǀ upa ǀ yanti ǀ hotriyam ǀ avaḥ ǀ paśyanti ǀ vi-tatam ǀ yathā ǀ rajaḥ ǀ

prācaiḥ ǀ devāsaḥ ǀ pra ǀ nayanti ǀ deva-yum ǀ brahma-priyam ǀ joṣayante ǀ varāḥ-iva ǁ

interlinear translation

Like [2] divine [3] waters [1] {they} go [5] to [4] the call to the gods [6], look [8] down [7] as [10] on spread [9] middle word [11]; the gods [13] lead [15] god-seeker [16] forward [12], enjoy [18] the fond of wisdom-word [17] like bridegrooms [19].

01.083.03   (Mandala. Sukta. Rik)

1.6.04.00    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

/1.13.075   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

अधि॒ द्वयो॑रदधा उ॒क्थ्यं१॒॑ वचो॑ य॒तस्रु॑चा मिथु॒ना या स॑प॒र्यतः॑ ।

असं॑यत्तो व्र॒ते ते॑ क्षेति॒ पुष्य॑ति भ॒द्रा श॒क्तिर्यज॑मानाय सुन्व॒ते ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

अधि द्वयोरदधा उक्थ्यं वचो यतस्रुचा मिथुना या सपर्यतः ।

असंयत्तो व्रते ते क्षेति पुष्यति भद्रा शक्तिर्यजमानाय सुन्वते ॥

Samhita transliteration accented

ádhi dváyoradadhā ukthyám váco yatásrucā mithunā́ yā́ saparyátaḥ ǀ

ásaṃyatto vraté te kṣeti púṣyati bhadrā́ śaktíryájamānāya sunvaté ǁ

Samhita transliteration nonaccented

adhi dvayoradadhā ukthyam vaco yatasrucā mithunā yā saparyataḥ ǀ

asaṃyatto vrate te kṣeti puṣyati bhadrā śaktiryajamānāya sunvate ǁ

Padapatha Devanagari Accented

अधि॑ । द्वयोः॑ । अ॒द॒धाः॒ । उ॒क्थ्य॑म् । वचः॑ । य॒तऽस्रु॑चा । मि॒थु॒ना । या । स॒प॒र्यतः॑ ।

अस॑म्ऽयत्तः । व्र॒ते । ते॒ । क्षे॒ति॒ । पुष्य॑ति । भ॒द्रा । श॒क्तिः । यज॑मानाय । सु॒न्व॒ते ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

अधि । द्वयोः । अदधाः । उक्थ्यम् । वचः । यतऽस्रुचा । मिथुना । या । सपर्यतः ।

असम्ऽयत्तः । व्रते । ते । क्षेति । पुष्यति । भद्रा । शक्तिः । यजमानाय । सुन्वते ॥

Padapatha transliteration accented

ádhi ǀ dváyoḥ ǀ adadhāḥ ǀ ukthyám ǀ vácaḥ ǀ yatá-srucā ǀ mithunā́ ǀ yā́ ǀ saparyátaḥ ǀ

ásam-yattaḥ ǀ vraté ǀ te ǀ kṣeti ǀ púṣyati ǀ bhadrā́ ǀ śaktíḥ ǀ yájamānāya ǀ sunvaté ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

adhi ǀ dvayoḥ ǀ adadhāḥ ǀ ukthyam ǀ vacaḥ ǀ yata-srucā ǀ mithunā ǀ yā ǀ saparyataḥ ǀ

asam-yattaḥ ǀ vrate ǀ te ǀ kṣeti ǀ puṣyati ǀ bhadrā ǀ śaktiḥ ǀ yajamānāya ǀ sunvate ǁ

interlinear translation

{Being} above [1] {thou} upheldst [3] utterance [4], word [5] in the two ones <Heaven-Earth> [2], the pair [7] {that is} raising the sacrificial ladle [6], that [8] serve [9]: {Heaven} dwells [13] unopposed [10] in thy [12] laws of workings [11]; auspicious [15] power {Earth} [16] flourishes [14] for sacrificer [17], for the pressing [18].

01.083.04   (Mandala. Sukta. Rik)

1.6.04.00    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

/1.13.076   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

आदंगि॑राः प्रथ॒मं द॑धिरे॒ वय॑ इ॒द्धाग्न॑यः॒ शम्या॒ ये सु॑कृ॒त्यया॑ ।

सर्वं॑ प॒णेः सम॑विंदंत॒ भोज॑न॒मश्वा॑वंतं॒ गोमं॑त॒मा प॒शुं नरः॑ ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

आदंगिराः प्रथमं दधिरे वय इद्धाग्नयः शम्या ये सुकृत्यया ।

सर्वं पणेः समविंदंत भोजनमश्वावंतं गोमंतमा पशुं नरः ॥

Samhita transliteration accented

ā́dáṅgirāḥ prathamám dadhire váya iddhā́gnayaḥ śámyā yé sukṛtyáyā ǀ

sárvam paṇéḥ sámavindanta bhójanamáśvāvantam gómantamā́ paśúm náraḥ ǁ

Samhita transliteration nonaccented

ādaṅgirāḥ prathamam dadhire vaya iddhāgnayaḥ śamyā ye sukṛtyayā ǀ

sarvam paṇeḥ samavindanta bhojanamaśvāvantam gomantamā paśum naraḥ ǁ

Padapatha Devanagari Accented

आत् । अङ्गि॑राः । प्र॒थ॒मम् । द॒धि॒रे॒ । वयः॑ । इ॒द्धऽअ॑ग्नयः । शम्या॑ । ये । सु॒ऽकृ॒त्यया॑ ।

सर्व॑म् । प॒णेः । सम् । अ॒वि॒न्द॒न्त॒ । भोज॑नम् । अश्व॑ऽवन्तम् । गोऽम॑न्तम् । आ । प॒शुम् । नरः॑ ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

आत् । अङ्गिराः । प्रथमम् । दधिरे । वयः । इद्धऽअग्नयः । शम्या । ये । सुऽकृत्यया ।

सर्वम् । पणेः । सम् । अविन्दन्त । भोजनम् । अश्वऽवन्तम् । गोऽमन्तम् । आ । पशुम् । नरः ॥

Padapatha transliteration accented

ā́t ǀ áṅgirāḥ ǀ prathamám ǀ dadhire ǀ váyaḥ ǀ iddhá-agnayaḥ ǀ śámyā ǀ yé ǀ su-kṛtyáyā ǀ

sárvam ǀ paṇéḥ ǀ sám ǀ avindanta ǀ bhójanam ǀ áśva-vantam ǀ gó-mantam ǀ ā́ ǀ paśúm ǀ náraḥ ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

āt ǀ aṅgirāḥ ǀ prathamam ǀ dadhire ǀ vayaḥ ǀ iddha-agnayaḥ ǀ śamyā ǀ ye ǀ su-kṛtyayā ǀ

sarvam ǀ paṇeḥ ǀ sam ǀ avindanta ǀ bhojanam ǀ aśva-vantam ǀ go-mantam ǀ ā ǀ paśum ǀ naraḥ ǁ

interlinear translation

Then [1] the Angirases [2] upheld [4] the primal [3] expansion [5], they who [8] have kindled the fire [6] by labour [7], by good work [9], found [13] together [12] all [10] enjoyment [14] of Pani [11] full of horses [15], of cows [16], of cattle [18], of manly ones [19].

01.083.05   (Mandala. Sukta. Rik)

1.6.04.00    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

/1.13.077   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

य॒ज्ञैरथ॑र्वा प्रथ॒मः प॒थस्त॑ते॒ ततः॒ सूर्यो॑ व्रत॒पा वे॒न आज॑नि ।

आ गा आ॑जदु॒शना॑ का॒व्यः सचा॑ य॒मस्य॑ जा॒तम॒मृतं॑ यजामहे ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

यज्ञैरथर्वा प्रथमः पथस्तते ततः सूर्यो व्रतपा वेन आजनि ।

आ गा आजदुशना काव्यः सचा यमस्य जातममृतं यजामहे ॥

Samhita transliteration accented

yajñáirátharvā prathamáḥ pathástate tátaḥ sū́ryo vratapā́ vená ā́jani ǀ

ā́ gā́ ājaduśánā kāvyáḥ sácā yamásya jātámamṛ́tam yajāmahe ǁ

Samhita transliteration nonaccented

yajñairatharvā prathamaḥ pathastate tataḥ sūryo vratapā vena ājani ǀ

ā gā ājaduśanā kāvyaḥ sacā yamasya jātamamṛtam yajāmahe ǁ

Padapatha Devanagari Accented

य॒ज्ञैः । अथ॑र्वा । प्र॒थ॒मः । प॒थः । त॒ते॒ । ततः॑ । सूर्यः॑ । व्र॒त॒ऽपाः । वे॒नः । आ । अ॒ज॒नि॒ ।

आ । गाः । आ॒ज॒त् । उ॒शना॑ । का॒व्यः । सचा॑ । य॒मस्य॑ । जा॒तम् । अ॒मृत॑म् । य॒जा॒म॒हे॒ ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

यज्ञैः । अथर्वा । प्रथमः । पथः । तते । ततः । सूर्यः । व्रतऽपाः । वेनः । आ । अजनि ।

आ । गाः । आजत् । उशना । काव्यः । सचा । यमस्य । जातम् । अमृतम् । यजामहे ॥

Padapatha transliteration accented

yajñáiḥ ǀ átharvā ǀ prathamáḥ ǀ patháḥ ǀ tate ǀ tátaḥ ǀ sū́ryaḥ ǀ vrata-pā́ḥ ǀ venáḥ ǀ ā́ ǀ ajani ǀ

ā́ ǀ gā́ḥ ǀ ājat ǀ uśánā ǀ kāvyáḥ ǀ sácā ǀ yamásya ǀ jātám ǀ amṛ́tam ǀ yajāmahe ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

yajñaiḥ ǀ atharvā ǀ prathamaḥ ǀ pathaḥ ǀ tate ǀ tataḥ ǀ sūryaḥ ǀ vrata-pāḥ ǀ venaḥ ǀ ā ǀ ajani ǀ

ā ǀ gāḥ ǀ ājat ǀ uśanā ǀ kāvyaḥ ǀ sacā ǀ yamasya ǀ jātam ǀ amṛtam ǀ yajāmahe ǁ

interlinear translation

By sacrifices [1] Atharvan [2] first [3] spread out [5] the paths [4], thence [6] Surya [7], guardian of the laws of all workings [8], Vena (lord of delight) [9], was born [11], Ushanas (aspiring) [15] Kavya {the seer} [16] drove [14] cows (perceptions from supramental Svar) [13], together [17] {we} offer the sacrifice [21] to born [19] immortality [20] of Yama (Lord of law of the Truth)1 [18].

1 See note to 1.35.6

01.083.06   (Mandala. Sukta. Rik)

1.6.04.00    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

/1.13.078   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

ब॒र्हिर्वा॒ यत्स्व॑प॒त्याय॑ वृ॒ज्यते॒ऽर्को वा॒ श्लोक॑मा॒घोष॑ते दि॒वि ।

ग्रावा॒ यत्र॒ वद॑ति का॒रुरु॒क्थ्य१॒॑स्तस्येदिंद्रो॑ अभिपि॒त्वेषु॑ रण्यति ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

बर्हिर्वा यत्स्वपत्याय वृज्यतेऽर्को वा श्लोकमाघोषते दिवि ।

ग्रावा यत्र वदति कारुरुक्थ्यस्तस्येदिंद्रो अभिपित्वेषु रण्यति ॥

Samhita transliteration accented

barhírvā yátsvapatyā́ya vṛjyáte’rkó vā ślókamāghóṣate diví ǀ

grā́vā yátra vádati kārúrukthyástásyédíndro abhipitvéṣu raṇyati ǁ

Samhita transliteration nonaccented

barhirvā yatsvapatyāya vṛjyate’rko vā ślokamāghoṣate divi ǀ

grāvā yatra vadati kārurukthyastasyedindro abhipitveṣu raṇyati ǁ

Padapatha Devanagari Accented

ब॒र्हिः । वा॒ । यत् । सु॒ऽअ॒प॒त्याय॑ । वृ॒ज्यते॑ । अ॒र्कः । वा॒ । श्लोक॑म् । आ॒ऽघोष॑ते । दि॒वि ।

ग्रावा॑ । यत्र॑ । वद॑ति । का॒रुः । उ॒क्थ्यः॑ । तस्य॑ । इत् । इन्द्रः॑ । अ॒भि॒ऽपि॒त्वेषु॑ । र॒ण्य॒ति॒ ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

बर्हिः । वा । यत् । सुऽअपत्याय । वृज्यते । अर्कः । वा । श्लोकम् । आऽघोषते । दिवि ।

ग्रावा । यत्र । वदति । कारुः । उक्थ्यः । तस्य । इत् । इन्द्रः । अभिऽपित्वेषु । रण्यति ॥

Padapatha transliteration accented

barhíḥ ǀ vā ǀ yát ǀ su-apatyā́ya ǀ vṛjyáte ǀ arkáḥ ǀ vā ǀ ślókam ǀ ā-ghóṣate ǀ diví ǀ

grā́vā ǀ yátra ǀ vádati ǀ kārúḥ ǀ ukthyáḥ ǀ tásya ǀ ít ǀ índraḥ ǀ abhi-pitvéṣu ǀ raṇyati ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

barhiḥ ǀ vā ǀ yat ǀ su-apatyāya ǀ vṛjyate ǀ arkaḥ ǀ vā ǀ ślokam ǀ ā-ghoṣate ǀ divi ǀ

grāvā ǀ yatra ǀ vadati ǀ kāruḥ ǀ ukthyaḥ ǀ tasya ǀ it ǀ indraḥ ǀ abhi-pitveṣu ǀ raṇyati ǁ

interlinear translation

When [3] sacred grass [1] is gathered [5] for fair issue [4] either [7] {when} hymn of illumination [6], call [8] is proclaimed [9] in heaven [10], where [12] pressing stone [11] speaks [13], {where is sacrificial} action [14], {where is} utterance [15], it is there [17] in visits [19] to him [17] Indra [18] rejoices [20].

Translations and commentaries by Sri Aurobindo

1. June 19161

1.83.4. The Angiras held the supreme manifestation (of the Truth), they who had lit the fire, by perfect accomplishment of the work; they gained the whole enjoyment of the Pani, its herds of the cows and the horses

1.83.5. Atharvan first formed the Path, thereafter Surya was born as the protector of the Law and the Blissful One, tataḥ sūryo vratapā vena ājani. Ushanas Kavya drove upward the Cows. With them may we win by the sacrifice the immortality that is born as a child to the Lord of the Law, yamasya jātam amṛtaṃ yajāmahe

 

1 The Secret of the Veda. XXII. The Conquest over the Dasyus // CWSA.– Vol. 15.– The Secret of the Veda.– Pondicherry: Sri Aurobindo Ashram, 1998, pp. 232-240. 1-st published: Arya: A Philosophical Review. Monthly.– Vol.2, No 11 – June 1916, pp. 677-686.

Back

in Russian