SITE OF SRI AUROBINDO & THE MOTHER
      
Home Page |Rig Veda

Rig Veda

Text & Audio

MAṆḌALA 1

Sūkta 96

 

1. Info

To:    agni, or the bountiful fire
From:   kutsa āṅgirasa
Metres:   triṣṭubh
 

 

2. Audio

 

▪   by South Indian brahmins

 

▪   by Sri Shyama Sundara Sharma and Sri Satya Krishna Bhatta. Recorded by © 2012 Sriranga Digital Software Technologies Pvt. Ltd.

 
 

 

3. Preferences

 
 

Show these variants of riks numbering:

 
   

Mandala. Sukta. Rik

 
   

Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik

 
   

Mandala. Anuvaka. Rik

 
 

Show these variants of vedic text:

 
   

Samhita

 

Devanagari

 

Accent

 
   

Samhita

 

Devanagari

 

Without accent

 
   

Samhita

 

Transliteration

 

Accent

 
   

Samhita

 

Transliteration

 

Without accent

 
   

Padapatha

 

Devanagari

 

Accent

 
   

Padapatha

 

Devanagari

 

Without accent

 
   

Padapatha

 

Transliteration

 

Accent

 
   

Padapatha

 

Transliteration

 

Without accent

 
 

Show interlinear translation

 
   

Show interlinear translation made in Sri Aurobindo’s light [?]

 
 

 

3. Text

01.096.01   (Mandala. Sukta. Rik)

1.7.03.00    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

/1.15.028   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

स प्र॒त्नथा॒ सह॑सा॒ जाय॑मानः स॒द्यः काव्या॑नि॒ बळ॑धत्त॒ विश्वा॑ ।

आप॑श्च मि॒त्रं धि॒षणा॑ च साधंदे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयंद्रविणो॒दां ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

स प्रत्नथा सहसा जायमानः सद्यः काव्यानि बळधत्त विश्वा ।

आपश्च मित्रं धिषणा च साधंदेवा अग्निं धारयंद्रविणोदां ॥

Samhita transliteration accented

sá pratnáthā sáhasā jā́yamānaḥ sadyáḥ kā́vyāni báḷadhatta víśvā ǀ

ā́paśca mitrám dhiṣáṇā ca sādhandevā́ agním dhārayandraviṇodā́m ǁ

Samhita transliteration nonaccented

sa pratnathā sahasā jāyamānaḥ sadyaḥ kāvyāni baḷadhatta viśvā ǀ

āpaśca mitram dhiṣaṇā ca sādhandevā agnim dhārayandraviṇodām ǁ

Padapatha Devanagari Accented

सः । प्र॒त्नऽथा॑ । सह॑सा । जाय॑मानः । स॒द्यः । काव्या॑नि । बट् । अ॒ध॒त्त॒ । विश्वा॑ ।

आपः॑ । च॒ । मि॒त्रम् । धि॒षणा॑ । च॒ । सा॒ध॒न् । दे॒वाः । अ॒ग्निम् । धा॒र॒य॒न् । द्र॒वि॒णः॒ऽदाम् ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

सः । प्रत्नऽथा । सहसा । जायमानः । सद्यः । काव्यानि । बट् । अधत्त । विश्वा ।

आपः । च । मित्रम् । धिषणा । च । साधन् । देवाः । अग्निम् । धारयन् । द्रविणःऽदाम् ॥

Padapatha transliteration accented

sáḥ ǀ pratná-thā ǀ sáhasā ǀ jā́yamānaḥ ǀ sadyáḥ ǀ kā́vyāni ǀ báṭ ǀ adhatta ǀ víśvā ǀ

ā́paḥ ǀ ca ǀ mitrám ǀ dhiṣáṇā ǀ ca ǀ sādhan ǀ devā́ḥ ǀ agním ǀ dhārayan ǀ draviṇaḥ-dā́m ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

saḥ ǀ pratna-thā ǀ sahasā ǀ jāyamānaḥ ǀ sadyaḥ ǀ kāvyāni ǀ baṭ ǀ adhatta ǀ viśvā ǀ

āpaḥ ǀ ca ǀ mitram ǀ dhiṣaṇā ǀ ca ǀ sādhan ǀ devāḥ ǀ agnim ǀ dhārayan ǀ draviṇaḥ-dām ǁ

interlinear translation

He [1] as of old [2] is being born [4] by force [3], verily [7], at once [5] held [8] all [9] seer-knowledges [6]; and [11] waters [10], and [14] understanding [13] accomplished [15] the friend [12]. The Gods [16] upheld [18] Agni [17] giving riches [19].

01.096.02   (Mandala. Sukta. Rik)

1.7.03.00    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

/1.15.029   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

स पूर्व॑या नि॒विदा॑ क॒व्यता॒योरि॒माः प्र॒जा अ॑जनय॒न्मनू॑नां ।

वि॒वस्व॑ता॒ चक्ष॑सा॒ द्याम॒पश्च॑ दे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयंद्रविणो॒दां ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

स पूर्वया निविदा कव्यतायोरिमाः प्रजा अजनयन्मनूनां ।

विवस्वता चक्षसा द्यामपश्च देवा अग्निं धारयंद्रविणोदां ॥

Samhita transliteration accented

sá pū́rvayā nivídā kavyátāyórimā́ḥ prajā́ ajanayanmánūnām ǀ

vivásvatā cákṣasā dyā́mapáśca devā́ agním dhārayandraviṇodā́m ǁ

Samhita transliteration nonaccented

sa pūrvayā nividā kavyatāyorimāḥ prajā ajanayanmanūnām ǀ

vivasvatā cakṣasā dyāmapaśca devā agnim dhārayandraviṇodām ǁ

Padapatha Devanagari Accented

सः । पूर्व॑या । नि॒ऽविदा॑ । क॒व्यता॑ । आ॒योः । इ॒माः । प्र॒ऽजाः । अ॒ज॒न॒य॒त् । मनू॑नाम् ।

वि॒वस्व॑ता । चक्ष॑सा । द्याम् । अ॒पः । च॒ । दे॒वाः । अ॒ग्निम् । धा॒र॒य॒न् । द्र॒वि॒णः॒ऽदाम् ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

सः । पूर्वया । निऽविदा । कव्यता । आयोः । इमाः । प्रऽजाः । अजनयत् । मनूनाम् ।

विवस्वता । चक्षसा । द्याम् । अपः । च । देवाः । अग्निम् । धारयन् । द्रविणःऽदाम् ॥

Padapatha transliteration accented

sáḥ ǀ pū́rvayā ǀ ni-vídā ǀ kavyátā ǀ āyóḥ ǀ imā́ḥ ǀ pra-jā́ḥ ǀ ajanayat ǀ mánūnām ǀ

vivásvatā ǀ cákṣasā ǀ dyā́m ǀ apáḥ ǀ ca ǀ devā́ḥ ǀ agním ǀ dhārayan ǀ draviṇaḥ-dā́m ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

saḥ ǀ pūrvayā ǀ ni-vidā ǀ kavyatā ǀ āyoḥ ǀ imāḥ ǀ pra-jāḥ ǀ ajanayat ǀ manūnām ǀ

vivasvatā ǀ cakṣasā ǀ dyām ǀ apaḥ ǀ ca ǀ devāḥ ǀ agnim ǀ dhārayan ǀ draviṇaḥ-dām ǁ

interlinear translation

By the supreme [2] inmost knowledge [3], by the seer-knowledge [4] he [1] gave birth [8] to these [6] offsprings (issues of works) [7] of human being [5], of thinking men [9], by luminous Sun [10], by the eye [11] {he gave birth} – to Heaven [12] and [14] to Waters [13]. The Gods [15] upheld [17] Agni [16] giving riches [18].

01.096.03   (Mandala. Sukta. Rik)

1.7.03.00    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

/1.15.030   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

तमी॑ळत प्रथ॒मं य॑ज्ञ॒साधं॒ विश॒ आरी॒राहु॑तमृंजसा॒नं ।

ऊ॒र्जः पु॒त्रं भ॑र॒तं सृ॒प्रदा॑नुं दे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयंद्रविणो॒दां ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

तमीळत प्रथमं यज्ञसाधं विश आरीराहुतमृंजसानं ।

ऊर्जः पुत्रं भरतं सृप्रदानुं देवा अग्निं धारयंद्रविणोदां ॥

Samhita transliteration accented

támīḷata prathamám yajñasā́dham víśa ā́rīrā́hutamṛñjasānám ǀ

ūrjáḥ putrám bharatám sṛprádānum devā́ agním dhārayandraviṇodā́m ǁ

Samhita transliteration nonaccented

tamīḷata prathamam yajñasādham viśa ārīrāhutamṛñjasānam ǀ

ūrjaḥ putram bharatam sṛpradānum devā agnim dhārayandraviṇodām ǁ

Padapatha Devanagari Accented

तम् । ई॒ळ॒त॒ । प्र॒थ॒मम् । य॒ज्ञ॒ऽसाध॑म् । विशः॑ । आरीः॑ । आऽहु॑तम् । ऋ॒ञ्ज॒सा॒नम् ।

ऊ॒र्जः । पु॒त्रम् । भ॒र॒तम् । सृ॒प्रऽदा॑नुम् । दे॒वाः । अ॒ग्निम् । धा॒र॒य॒न् । द्र॒वि॒णः॒ऽदाम् ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

तम् । ईळत । प्रथमम् । यज्ञऽसाधम् । विशः । आरीः । आऽहुतम् । ऋञ्जसानम् ।

ऊर्जः । पुत्रम् । भरतम् । सृप्रऽदानुम् । देवाः । अग्निम् । धारयन् । द्रविणःऽदाम् ॥

Padapatha transliteration accented

tám ǀ īḷata ǀ prathamám ǀ yajña-sā́dham ǀ víśaḥ ǀ ā́rīḥ ǀ ā́-hutam ǀ ṛñjasānám ǀ

ūrjáḥ ǀ putrám ǀ bharatám ǀ sṛprá-dānum ǀ devā́ḥ ǀ agním ǀ dhārayan ǀ draviṇaḥ-dā́m ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

tam ǀ īḷata ǀ prathamam ǀ yajña-sādham ǀ viśaḥ ǀ ārīḥ ǀ ā-hutam ǀ ṛñjasānam ǀ

ūrjaḥ ǀ putram ǀ bharatam ǀ sṛpra-dānum ǀ devāḥ ǀ agnim ǀ dhārayan ǀ draviṇaḥ-dām ǁ

interlinear translation

The Arian [6] peoples [5] prayed [2] first [3] him [1] accomplishing sacrifice [4], gaining1 [8], fed with the offerings [7], son [10] of strength [9], bringer of the treasure [11], giver of clarity2 [12]. The Gods [13] upheld [15] Agni [14] giving riches [16].

1 ṛñjasānam, exact meaning is unknown. Sri Aurobindo: “makes them to shine with light”. The world is adjective, epithet of Agni, derivative of the verb ṛñj, to make straight or right, make proper, arrange, fit out; decorate, ornament; to gain, obtain; to make favourable, propitiate (it is this last meaning most interpreters prefer).

2 sṛpra-dānum, exact meaning is unknown. The first word is derivative of sṛ, sṛp, glide, slink, move gently or cautiously, oily; sarpis, ghi – so by analogy with ghṛta we supposed inner meaning of mental clarity (in 7 riks with the word sṛpr this meaning is appropriate). The second word, dānu, giving. So sṛpra-dānum analogous with ghṛtaduh is “giving clarity”. Sri Aurobindo: bringer of the flood of strength; Sayana, Willson, Dutt, Sarasvati: the giver of continual gifts; Griffit, Kashyap: the constant giver; Oldenberg: the bestower of mighty rain; Jamison: possessing buttery drops.

01.096.04   (Mandala. Sukta. Rik)

1.7.03.00    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

/1.15.031   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

स मा॑त॒रिश्वा॑ पुरु॒वार॑पुष्टिर्वि॒दद्गा॒तुं तन॑याय स्व॒र्वित् ।

वि॒शां गो॒पा ज॑नि॒ता रोद॑स्योर्दे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयंद्रविणो॒दां ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

स मातरिश्वा पुरुवारपुष्टिर्विदद्गातुं तनयाय स्वर्वित् ।

विशां गोपा जनिता रोदस्योर्देवा अग्निं धारयंद्रविणोदां ॥

Samhita transliteration accented

sá mātaríśvā puruvā́rapuṣṭirvidádgātúm tánayāya svarvít ǀ

viśā́m gopā́ janitā́ ródasyordevā́ agním dhārayandraviṇodā́m ǁ

Samhita transliteration nonaccented

sa mātariśvā puruvārapuṣṭirvidadgātum tanayāya svarvit ǀ

viśām gopā janitā rodasyordevā agnim dhārayandraviṇodām ǁ

Padapatha Devanagari Accented

सः । मा॒त॒रिश्वा॑ । पु॒रु॒वार॑ऽपुष्टिः । वि॒दत् । गा॒तुम् । तन॑याय । स्वः॒ऽवित् ।

वि॒शाम् । गो॒पाः । ज॒नि॒ता । रोद॑स्योः । दे॒वाः । अ॒ग्निम् । धा॒र॒य॒न् । द्र॒वि॒णः॒ऽदाम् ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

सः । मातरिश्वा । पुरुवारऽपुष्टिः । विदत् । गातुम् । तनयाय । स्वःऽवित् ।

विशाम् । गोपाः । जनिता । रोदस्योः । देवाः । अग्निम् । धारयन् । द्रविणःऽदाम् ॥

Padapatha transliteration accented

sáḥ ǀ mātaríśvā ǀ puruvā́ra-puṣṭiḥ ǀ vidát ǀ gātúm ǀ tánayāya ǀ svaḥ-vít ǀ

viśā́m ǀ gopā́ḥ ǀ janitā́ ǀ ródasyoḥ ǀ devā́ḥ ǀ agním ǀ dhārayan ǀ draviṇaḥ-dā́m ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

saḥ ǀ mātariśvā ǀ puruvāra-puṣṭiḥ ǀ vidat ǀ gātum ǀ tanayāya ǀ svaḥ-vit ǀ

viśām ǀ gopāḥ ǀ janitā ǀ rodasyoḥ ǀ devāḥ ǀ agnim ǀ dhārayan ǀ draviṇaḥ-dām ǁ

interlinear translation

He [1], Matarishvan (Lord of Life) [2], increaser of the many riches [3], discoverer of Svar [7] found [4] the path [5] for the Son [6]; protector [9] of men [8], parent [10] of the two firmaments (Heaven and Earth) [11]. The Gods [12] upheld [14] Agni [13] giving riches [15].

01.096.05   (Mandala. Sukta. Rik)

1.7.03.00    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

/1.15.032   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

नक्तो॒षासा॒ वर्ण॑मा॒मेम्या॑ने धा॒पये॑ते॒ शिशु॒मेकं॑ समी॒ची ।

द्यावा॒क्षामा॑ रु॒क्मो अं॒तर्वि भा॑ति दे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयंद्रविणो॒दां ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

नक्तोषासा वर्णमामेम्याने धापयेते शिशुमेकं समीची ।

द्यावाक्षामा रुक्मो अंतर्वि भाति देवा अग्निं धारयंद्रविणोदां ॥

Samhita transliteration accented

náktoṣā́sā várṇamāmémyāne dhāpáyete śíśumékam samīcī́ ǀ

dyā́vākṣā́mā rukmó antárví bhāti devā́ agním dhārayandraviṇodā́m ǁ

Samhita transliteration nonaccented

naktoṣāsā varṇamāmemyāne dhāpayete śiśumekam samīcī ǀ

dyāvākṣāmā rukmo antarvi bhāti devā agnim dhārayandraviṇodām ǁ

Padapatha Devanagari Accented

नक्तो॒षसा॑ । वर्ण॑म् । आ॒मेम्या॑ने॒ इत्या॒ऽमेम्या॑ने । धा॒पये॑ते॒ इति॑ । शिशु॑म् । एक॑म् । स॒मी॒ची इति॑ स॒म्ऽई॒ची ।

द्यावा॒क्षामा॑ । रु॒क्मः । अ॒न्तः । वि । भा॒ति॒ । दे॒वाः । अ॒ग्निम् । धा॒र॒य॒न् । द्र॒वि॒णः॒ऽदाम् ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

नक्तोषसा । वर्णम् । आमेम्याने इत्याऽमेम्याने । धापयेते इति । शिशुम् । एकम् । समीची इति सम्ऽईची ।

द्यावाक्षामा । रुक्मः । अन्तः । वि । भाति । देवाः । अग्निम् । धारयन् । द्रविणःऽदाम् ॥

Padapatha transliteration accented

náktoṣásā ǀ várṇam ǀ āmémyāne ítyā-mémyāne ǀ dhāpáyete íti ǀ śíśum ǀ ékam ǀ samīcī́ íti sam-īcī́ ǀ

dyā́vākṣā́mā ǀ rukmáḥ ǀ antáḥ ǀ ví ǀ bhāti ǀ devā́ḥ ǀ agním ǀ dhārayan ǀ draviṇaḥ-dā́m ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

naktoṣasā ǀ varṇam ǀ āmemyāne ityā-memyāne ǀ dhāpayete iti ǀ śiśum ǀ ekam ǀ samīcī iti sam-īcī ǀ

dyāvākṣāmā ǀ rukmaḥ ǀ antaḥ ǀ vi ǀ bhāti ǀ devāḥ ǀ agnim ǀ dhārayan ǀ draviṇaḥ-dām ǁ

interlinear translation

Dawn and Night [1] changing [3] varna (color) [2] suckle [4] together [7] one [6] child [5]; the Golden one [9] shines [12] between [10] Heaven and Earth [8]. The Gods [13] upheld [15] Agni [14] giving riches [16].

01.096.06   (Mandala. Sukta. Rik)

1.7.04.00    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

/1.15.033   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

रा॒यो बु॒ध्नः सं॒गम॑नो॒ वसू॑नां य॒ज्ञस्य॑ के॒तुर्म॑न्म॒साध॑नो॒ वेः ।

अ॒मृ॒त॒त्वं रक्ष॑माणास एनं दे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयंद्रविणो॒दां ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

रायो बुध्नः संगमनो वसूनां यज्ञस्य केतुर्मन्मसाधनो वेः ।

अमृतत्वं रक्षमाणास एनं देवा अग्निं धारयंद्रविणोदां ॥

Samhita transliteration accented

rāyó budhnáḥ saṃgámano vásūnām yajñásya ketúrmanmasā́dhano véḥ ǀ

amṛtatvám rákṣamāṇāsa enam devā́ agním dhārayandraviṇodā́m ǁ

Samhita transliteration nonaccented

rāyo budhnaḥ saṃgamano vasūnām yajñasya keturmanmasādhano veḥ ǀ

amṛtatvam rakṣamāṇāsa enam devā agnim dhārayandraviṇodām ǁ

Padapatha Devanagari Accented

रा॒यः । बु॒ध्नः । स॒म्ऽगम॑नः । वसू॑नाम् । य॒ज्ञस्य॑ । के॒तुः । म॒न्म॒ऽसाध॑नः । वेरिति॒ वेः ।

अ॒मृ॒त॒ऽत्वम् । रक्ष॑माणासः । ए॒न॒म् । दे॒वाः । अ॒ग्निम् । धा॒र॒य॒न् । द्र॒वि॒णः॒ऽदाम् ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

रायः । बुध्नः । सम्ऽगमनः । वसूनाम् । यज्ञस्य । केतुः । मन्मऽसाधनः । वेरिति वेः ।

अमृतऽत्वम् । रक्षमाणासः । एनम् । देवाः । अग्निम् । धारयन् । द्रविणःऽदाम् ॥

Padapatha transliteration accented

rāyáḥ ǀ budhnáḥ ǀ sam-gámanaḥ ǀ vásūnām ǀ yajñásya ǀ ketúḥ ǀ manma-sā́dhanaḥ ǀ véríti véḥ ǀ

amṛta-tvám ǀ rákṣamāṇāsaḥ ǀ enam ǀ devā́ḥ ǀ agním ǀ dhārayan ǀ draviṇaḥ-dā́m ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

rāyaḥ ǀ budhnaḥ ǀ sam-gamanaḥ ǀ vasūnām ǀ yajñasya ǀ ketuḥ ǀ manma-sādhanaḥ ǀ veriti veḥ ǀ

amṛta-tvam ǀ rakṣamāṇāsaḥ ǀ enam ǀ devāḥ ǀ agnim ǀ dhārayan ǀ draviṇaḥ-dām ǁ

interlinear translation

{He is} Foundation [2] of riches [1], gathering together [3] of plenitudes [4], intuition [6] of sacrificing [5], bird [8] leading thought to its goal [7], guarding [10] that [11] immortality [9]. The Gods [12] upheld [14] Agni [13] giving riches [15].

01.096.07   (Mandala. Sukta. Rik)

1.7.04.00    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

/1.15.034   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

नू च॑ पु॒रा च॒ सद॑नं रयी॒णां जा॒तस्य॑ च॒ जाय॑मानस्य च॒ क्षां ।

स॒तश्च॑ गो॒पां भव॑तश्च॒ भूरे॑र्दे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयंद्रविणो॒दां ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

नू च पुरा च सदनं रयीणां जातस्य च जायमानस्य च क्षां ।

सतश्च गोपां भवतश्च भूरेर्देवा अग्निं धारयंद्रविणोदां ॥

Samhita transliteration accented

nū́ ca purā́ ca sádanam rayīṇā́m jātásya ca jā́yamānasya ca kṣā́m ǀ

satáśca gopā́m bhávataśca bhū́rerdevā́ agním dhārayandraviṇodā́m ǁ

Samhita transliteration nonaccented

nū ca purā ca sadanam rayīṇām jātasya ca jāyamānasya ca kṣām ǀ

sataśca gopām bhavataśca bhūrerdevā agnim dhārayandraviṇodām ǁ

Padapatha Devanagari Accented

नु । च॒ । पु॒रा । च॒ । सद॑नम् । र॒यी॒णाम् । जा॒तस्य॑ । च॒ । जाय॑मानस्य । च॒ । क्षाम् ।

स॒तः । च॒ । गो॒पाम् । भव॑तः । च॒ । भूरेः॑ । दे॒वाः । अ॒ग्निम् । धा॒र॒य॒न् । द्र॒वि॒णः॒ऽदाम् ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

नु । च । पुरा । च । सदनम् । रयीणाम् । जातस्य । च । जायमानस्य । च । क्षाम् ।

सतः । च । गोपाम् । भवतः । च । भूरेः । देवाः । अग्निम् । धारयन् । द्रविणःऽदाम् ॥

Padapatha transliteration accented

nú ǀ ca ǀ purā́ ǀ ca ǀ sádanam ǀ rayīṇā́m ǀ jātásya ǀ ca ǀ jā́yamānasya ǀ ca ǀ kṣā́m ǀ

satáḥ ǀ ca ǀ gopā́m ǀ bhávataḥ ǀ ca ǀ bhū́reḥ ǀ devā́ḥ ǀ agním ǀ dhārayan ǀ draviṇaḥ-dā́m ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

nu ǀ ca ǀ purā ǀ ca ǀ sadanam ǀ rayīṇām ǀ jātasya ǀ ca ǀ jāyamānasya ǀ ca ǀ kṣām ǀ

sataḥ ǀ ca ǀ gopām ǀ bhavataḥ ǀ ca ǀ bhūreḥ ǀ devāḥ ǀ agnim ǀ dhārayan ǀ draviṇaḥ-dām ǁ

interlinear translation

And [2] now [1], and [4] previously [3] {he is} home [5] of riches [6]; {he is} earth <dwelling-place> [11] and [8] of all that is born [7], and [10] of all that is coming into birth [9]; {he is} guardian [14] and [13] of that which is [12], and [16] of the much [17] that becomes [15]. The Gods [18] upheld [20] Agni [19] giving riches [21].

01.096.08   (Mandala. Sukta. Rik)

1.7.04.00    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

/1.15.035   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

द्र॒वि॒णो॒दा द्रवि॑णसस्तु॒रस्य॑ द्रविणो॒दाः सन॑रस्य॒ प्र यं॑सत् ।

द्र॒वि॒णो॒दा वी॒रव॑ती॒मिषं॑ नो द्रविणो॒दा रा॑सते दी॒र्घमायुः॑ ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

द्रविणोदा द्रविणसस्तुरस्य द्रविणोदाः सनरस्य प्र यंसत् ।

द्रविणोदा वीरवतीमिषं नो द्रविणोदा रासते दीर्घमायुः ॥

Samhita transliteration accented

draviṇodā́ dráviṇasasturásya draviṇodā́ḥ sánarasya prá yaṃsat ǀ

draviṇodā́ vīrávatīmíṣam no draviṇodā́ rāsate dīrghámā́yuḥ ǁ

Samhita transliteration nonaccented

draviṇodā draviṇasasturasya draviṇodāḥ sanarasya pra yaṃsat ǀ

draviṇodā vīravatīmiṣam no draviṇodā rāsate dīrghamāyuḥ ǁ

Padapatha Devanagari Accented

द्र॒वि॒णः॒ऽदाः । द्रवि॑णसः । तु॒रस्य॑ । द्र॒वि॒णः॒ऽदाः । सन॑रस्य । प्र । यं॒स॒त् ।

द्र॒वि॒णः॒ऽदाः । वी॒रऽव॑तीम् । इष॑म् । नः॒ । द्र॒वि॒णः॒ऽदाः । रा॒स॒ते॒ । दी॒र्घम् । आयुः॑ ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

द्रविणःऽदाः । द्रविणसः । तुरस्य । द्रविणःऽदाः । सनरस्य । प्र । यंसत् ।

द्रविणःऽदाः । वीरऽवतीम् । इषम् । नः । द्रविणःऽदाः । रासते । दीर्घम् । आयुः ॥

Padapatha transliteration accented

draviṇaḥ-dā́ḥ ǀ dráviṇasaḥ ǀ turásya ǀ draviṇaḥ-dā́ḥ ǀ sánarasya ǀ prá ǀ yaṃsat ǀ

draviṇaḥ-dā́ḥ ǀ vīrá-vatīm ǀ íṣam ǀ naḥ ǀ draviṇaḥ-dā́ḥ ǀ rāsate ǀ dīrghám ǀ ā́yuḥ ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

draviṇaḥ-dāḥ ǀ draviṇasaḥ ǀ turasya ǀ draviṇaḥ-dāḥ ǀ sanarasya ǀ pra ǀ yaṃsat ǀ

draviṇaḥ-dāḥ ǀ vīra-vatīm ǀ iṣam ǀ naḥ ǀ draviṇaḥ-dāḥ ǀ rāsate ǀ dīrgham ǀ āyuḥ ǁ

interlinear translation

Let [7] the giver [1] of the quick [3] wealth [2], giver of the wealth [4] together with men [5], giver of the wealth [8] extend [6+7] to us [11] hero-strength [9] {and} impelling force [10], giver of the wealth [12] bestows [13] long [14] life [15].

01.096.09   (Mandala. Sukta. Rik)

1.7.04.00    (Ashtaka. Adhyaya. Varga. Rik)

/1.15.036   (Mandala. Anuvaka. Rik)

Samhita Devanagari Accented

ए॒वा नो॑ अग्ने स॒मिधा॑ वृधा॒नो रे॒वत्पा॑वक॒ श्रव॑से॒ वि भा॑हि ।

तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहंता॒मदि॑तिः॒ सिंधुः॑ पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥

Samhita Devanagari Nonaccented

एवा नो अग्ने समिधा वृधानो रेवत्पावक श्रवसे वि भाहि ।

तन्नो मित्रो वरुणो मामहंतामदितिः सिंधुः पृथिवी उत द्यौः ॥

Samhita transliteration accented

evā́ no agne samídhā vṛdhānó revátpāvaka śrávase ví bhāhi ǀ

tánno mitró váruṇo māmahantāmáditiḥ síndhuḥ pṛthivī́ utá dyáuḥ ǁ

Samhita transliteration nonaccented

evā no agne samidhā vṛdhāno revatpāvaka śravase vi bhāhi ǀ

tanno mitro varuṇo māmahantāmaditiḥ sindhuḥ pṛthivī uta dyauḥ ǁ

Padapatha Devanagari Accented

ए॒व । नः॒ । अ॒ग्ने॒ । स॒म्ऽइधा॑ । वृ॒धा॒नः । रे॒वत् । पा॒व॒क॒ । श्रव॑से । वि । भा॒हि॒ ।

तत् । नः॒ । मि॒त्रः । वरु॑णः । म॒म॒ह॒न्ता॒म् । अदि॑तिः । सिन्धुः॑ । पृ॒थि॒वी । उ॒त । द्यौः ॥

Padapatha Devanagari Nonaccented

एव । नः । अग्ने । सम्ऽइधा । वृधानः । रेवत् । पावक । श्रवसे । वि । भाहि ।

तत् । नः । मित्रः । वरुणः । ममहन्ताम् । अदितिः । सिन्धुः । पृथिवी । उत । द्यौः ॥

Padapatha transliteration accented

evá ǀ naḥ ǀ agne ǀ sam-ídhā ǀ vṛdhānáḥ ǀ revát ǀ pāvaka ǀ śrávase ǀ ví ǀ bhāhi ǀ

tát ǀ naḥ ǀ mitráḥ ǀ váruṇaḥ ǀ mamahantām ǀ áditiḥ ǀ síndhuḥ ǀ pṛthivī́ ǀ utá ǀ dyáuḥ ǁ

Padapatha transliteration nonaccented

eva ǀ naḥ ǀ agne ǀ sam-idhā ǀ vṛdhānaḥ ǀ revat ǀ pāvaka ǀ śravase ǀ vi ǀ bhāhi ǀ

tat ǀ naḥ ǀ mitraḥ ǀ varuṇaḥ ǀ mamahantām ǀ aditiḥ ǀ sindhuḥ ǀ pṛthivī ǀ uta ǀ dyauḥ ǁ

interlinear translation

Verily [1], O Agni [3], O purifying [7], being increased [5] by our [2] kindling [4] do illume [10] opulence [6] for hearing {of the Truth} <i.e. for inspired knowledge> [8]; let [15] Mitra [13], Varuna [14] increase [15] that [11] for us [12], Aditi [16], Ocean [17], Earth [18] and [19] Heaven [20].

Translations and commentaries by Sri Aurobindo

1. April 19161

1.96.4. Matarishwan (the Life-god, Vayu) increasing the many desirable things (the higher objects of life) discovered the path for the Son, discovered Swar

2. August 19152

1.96.5. Dawn and Night, two sisters of different forms but of one mind, suckle the same divine Child

[Notes]

1.96.5. the Vedic poet is not thinking of the physical night, the physical dawn or the physical fire. He is thinking of the alternations in his own spiritual experience, its constant rhythm of periods of a sublime and golden illumination and other periods of obscuration or relapse into normal unillumined consciousness and he confesses the growth of the infant strength of the divine life within him through all these alternations and even by the very force of their regular vicissitude. For in both states there works, hidden or manifest, the same divine intention and the same high-reaching labour.

3. 1913 – early 19143

1.96.1. As of old by force he is born and in his very birth infallibly he lays his hands on all seer-seeings and wisdoms; the Thought and the heavenly waters bring to perfection this friend of beings. The godheads hold the Flame that gives the treasure.

1.96.2. By the supreme and original inmost knowledge of the being, the knowledge that does the works of the seer, he brought into being these children of men, the thinkers, and by his wide-shining eye of vision created heaven and its waters. The godheads hold the Flame that gives the treasure.

1.96.3. Him desire and adore, for he is the first and chief who brings to perfect accomplishment your sacrifice, since he takes all offering of the Aryan peoples and makes them to shine with light; he is the son of Energy, the bringer of boons, the flood of strength. The godheads hold the Flame that gives the treasure.

1.96.4. He is Life that swells in the mother of things, the Life-god who nurses in his bosom many blessings, finds the path for the Son of men and discovers the country of Light, protector of the peoples, father of earth and heaven. The godheads hold the Flame that gives the treasure.

1.96.5. Night and Dawn are working to shape that highest hue of things, different, they suckle one child, they are united equals; between our earth and heavens are born the widenesses of his golden light. The godheads hold the Flame that gives the treasure.

1.96.6. He is the foundation of the opulence of the beatitude, the bringer together of its treasures; he is the conscious eye of our sacrifice who accomplishes and perfects the thought in the word of man. The godheads, guarding immortality, hold the Flame that gives the treasure.

1.96.7. Now and of old he is the seat of all felicities, continent of all that is born and all that is coming into birth, guardian of that which is and the much that becomes, — the godheads hold the Flame that gives the treasure.

1.96.8. May this giver of treasure extend to us treasure which hastens to its home, and the treasure which is lasting and eternal; he is the giver of treasure and he shall give to us heroic energy of impulsion and lavish on us long existence.

1.96.9. So, O Flame, increase by the fuel that we heap for thee; and, O purifier, shine wide and opulently that we may possess inspired knowledge. That may the Lords of Harmony and Wideness increase in us, the Mother infinite and the great ocean and earth and heaven.

4. Circa 19134

1.96.1 प्रत्नथा. S. चिरंतन इव = पूर्वं विद्यमान इव as if preexistent!

काव्यानि. क्रांतदर्शिनः प्रगल्भस्य कर्माणि

धिषणा. माध्यमिका वाक् साधन् साधयंति कुर्वंति

देवाः ऋत्विजः गार्हपत्यरूपेण or इंद्रादयः दूत्ये धारयंति. In latter use द्रविणं = हविर्लक्षणं धनं

1.96.2 पूर्वया अग्निर्देवेद्ध इत्यादिकया

कव्यता गुणिनिष्ठगुणाभिधानलक्षणां स्तुतिं कुर्वताकु शब्देकवनं स्तुतिं करोति

आयोः मनोः संबंधिनोक्थेन च. Praised by Manu he created men.

विवस्वता. विवासनवता विशेषेणाच्छादयता चक्षसा तेजसा

1.96.3 आरीः गच्छन्त्यः (अग्निं स्वामिनं) not vocative in agreement with विशः!

प्रथमं देवेषु मुख्यं ऋंजसानं स्तोत्रैः प्रसाध्यमानं

ऊर्जः अन्नस्य पुत्रं = जाठराग्निः because it increases by food.

भरतं [S.] हविषो भर्तारं यद्वा प्रणरूपेण सर्वासां प्रजानां. श्रूयते च एष प्राणो भूत्वा प्रजा बिभर्ति तस्मादेष भरत इति

सृप्रदानुं [S.] सर्पणशीलदानयुक्तं । अविच्छेदेन धनानि प्रयच्छंतमित्यर्थः.

Note ईळत Parasmaipada.

1.96.4 गातुं विदत् अनुष्ठानमार्गं लंभयतु

मातरिश्वा सर्वस्य जगतो निर्मातर्यंतरिक्षे श्वसन्वर्तमानः

स्वर्वित् स्वर्गस्य यागद्वारेण लंभयिता

1.96.5 वर्णं स्वकीयं रूपं आमेम्याने. परस्परं पुनः पुनः हिंसंत्यौ

समीची संगते संश्लिष्टे रुक्भः रोचमानः

1.96.6 बुध्नः मूलभूतः by आहुतिः सूनां. निवासहेतूनां धनानां

वेः आत्मानमभिगच्छतः पुरुषस्य मृतत्वं. स्वकीयं

1.96.7 क्षां. निवासयितारं

सतः सर्वत्र विद्यमानस्य नित्यस्याकाशादेः भवतः सद्भावं प्राप्नुवतो [भूरेर्]ऽसंख्यातस्यान्यस्य भूतजातस्य

1.96.8 तुरस्य त्वरमाणस्य चलतो जंगमस्य द्रविणस्य. धनस्य बलस्य वा

सनरस्य संभजनीयस्य स्थावररूपस्य धनस्य रासते. प्रयच्छतु

 

1 The Secret of the Veda. XX. The Hound of Heaven // CWSA.– Vol. 15.– The Secret of the Veda.– Pondicherry: Sri Aurobindo Ashram, 1998, pp. 211-222. 1-st published: Arya: A Philosophical Review. Monthly.– Vol.2, No 9 – April 1916, pp. 551-563.

Back

2 The Hymns of the Atris. Foreword // CWSA.– Vol. 15.– The Secret of the Veda.– Pondicherry: Sri Aurobindo Ashram, 1998, pp. 363-369. 1-st published: Arya: A Philosophical Review. Monthly.– Vol.2, No 1 – August 1915, pp. 45-51.

Back

3 The Secret of the Veda. XVI. The Angiras Rishis // CWSA.– Vol. 15.– The Secret of the Veda.– Pondicherry: Sri Aurobindo Ashram, 1998, pp. 159-172. 1-st published: Arya: A Philosophical Review. Monthly.– Vol.2, No 5 – December 1915, pp. 300-314.

Back

4 CWSA.– Vol. 14.– Vedic and Philological Studies.– Pondicherry: Sri Aurobindo Ashram, 2016, pp. 456-463. (Part 4 № 6).

Back

in Russian